فقهی

چکیده: این پژوهش به «بررسی مبانی فقهی و حدود مسئولیت منصب نیابت از امام عصر (عج)» پرداخته است. عنوانی که اذهان عموم را به برنامه‌ریزی دقیق خداوند برای ادامه‌ی مسیر رهبری مردم در هر عصری به‌ویژه دوران غیبت سوق می‌دهد. امیدواریم با تحلیل علمی منصب نیابت و استناد به کتب فقهی، سؤالات و شبهات مخاطبان گرامی در این زمینه پاسخ داده شود. غیبت امام (ع) موضوعی است که معصومین (ع) هر یک به‌نوعی شیعیان را به پذیرش آن تمرین داده و تکلیف امت اسلامی را معین فرموده‌اند. امام زمان (ع) نیز عدم ظهور خود را در دوران غیبت صغری با…

چکیده: در دورانی که شاهد اختلافات شدید فکری و تضادهای اساسی بر سر مسائل مختلف هستیم شناخت اهل‌بیت (ع) و گوش جان به سخنان آن بزرگواران سپردن و اقتدا به آن‌ها می‌تواند راه گشای خوبی برای حل اختلافات باشد که لازمه‌ی این کار شناخت حق اهل‌بیت (ع) و به‌جا آوردن و ادا کردن آن حقوق است. حقوقی که حتی در مذاهب و فرقه‌های غیر تشیّع مذاهب اهل سنت نیز به رسمیت شناخته شده است و از زبان بزرگان آن‌ها نیز در کتبشان نقل گردیده است. از این‌رو تحقیقی که پیش روی شماست پژوهشی است پیرامون بررسی حقوق اهل‌بیت (ع) از…

 چکیده: اهمیت مسائل حقوقی در زندگی بشر از آنجا فهمیده می‌شود که روزانه هزاران نفر در نقاط مختلف جهان جهت احقاق حقوق خود به دادسراها و محکمه‌های قضاوت مراجعه می‌کنند. آنچه برای یک حقوق‌دان در عرصه‌ی قضاوت یا وکالت، دانستن آن لازم و ضروری است، این است که دلیل و منشأ حکم و قضاوت را درباره امور مختلف بداند و با مبنای حقوقی آشنا باشد، یک حقوق‌دان مسلمان از این قاعده کلی مستثنا نیست، ولی اهمیت دانستن مسائل حقوقی اسلام با دیگر ادیان، به میزان اهمیت دادن اسلام به این مباحث نسبت به سایر ادیان است که به‌عنوان کامل‌ترین دین…

چکیده: به احكام وضعی قرارداد كه عبارتند از : صحت، بطلان و عدم نفوذ، وضعیت حقوقی قرارداد مـی گوینـد . برخی از این وضعیت‌های حقوقی ممكن است به وضـعیت‌های حقـوقی جدیـد تبـدیل شـوند. مـثلا قـرارداد صحیح ممكن است به قرارداد باطل تبدیل شود كه به دلیل وجود چنین قابلیتی به آن قرارداد قابـل ابطـال می گویند قراردادهای قابل ابطال با قراردادهای قابل فسخ یا قابل رد متفاوتند. قراردادهای قابـل ابطـال در حقوق كشورهای اروپایی شناخته شده اند، ولی در حقوق ایران، تبدیل یك قرارداد صـحیح بـه باطـل موجب شگفتی است و به طور استثنایی مصادیق چنین قراردادهایی در حقوق ایران…

چکیده: الزام بایع به پرداخت درش، در صورت معیب بودن مبیع، مبنای قراردادی دارد و در مواردی که به دلیل عدم امکان رد مبیع یا استرداد آن با همان وضعیت زمان معامله، اعمال خیار عیب و فسخ عقد ممکن نباشد، مشتری فقط می‌تواند از درش به‌ عنوان غرامت بهره‌مند شود. حق دریافت درش، حق مالی مستقلی است که با ظهور عیب در مبیع و به‌منظور جبران زیان مشتری، در عرض حق فسخ ایجاد می‌شود، اما بقایا سقوط آن، لزوماً متأثر از وضعیت حق فسخ نیست.

چکیده: هبه به معنای اعم عبارت است ازاینكه شخصی چیـزی از مـال خـود را به صورت مجانی و بدون عوض بـه غیـر تملیـك كنـد و بـه معنـای اخـص قیدهایی دارد كه شامل هر بخششی نمی‌شـود. قانونگـذار مـواد 795 تـا 807 قانون مدنی را به عقد هبه اختصاص داده است. هبـه از عقـود معـین و دارای شرایط خاص انعقاد است. در آیه 4 سوره نساء از مهریه زن به نحله تعبیر شـده اسـت؛ در بنـد ب تبصره 6 ماده واحده طلاق، حق جدیدی به عنوان نحله (بخشش) برای زوجه مطلقه پیش بینی شده كه تا تصویب این قانون، در ایران سابقه…

چکیده: حوادث رانندگی، گذشته از آثار زیان‌بار اجتماعی، منشأ آثار مهمی در روابط خصوصی اشخاص نیز می‌شوند. قواعد مسئولیت مدنی، بیشترین سهم را در تعیین احکام این حوادث دارند و در بحث دیات، به حقوق کیفری، بسیار کمک می‌کنند. نقش قواعد قراردادی با دخالت بیمه‌های مسئولیت و حوادث، حائز اهمیت است؛ زیرا مباحث ظریفی را در خصوص اثر قرارداد بیمه بر بیمه‌گذار، بیمه‌گر و شخص ثالث زیان‌دیده، مطرح می‌سازند. حقوق دادرسی مدنی، راه و روش طرح دعاوی مختلف را تعیین می‌کند و با ابزارهای مختلف خود، امر سامان‌دهی این دعاوی را بر عهده دارد. در این میان، قواعد ارث را…

چکیده: با مروری کوتاه بر خطبه ها و کلمات باقی مانده از یگانه دختر پیامبر (ص) درمی یابیم که پاره ای از اندیشه های فکری و سیاسی شیعه، اولین بار توسط حضرت فاطمه (س) مطرح شد، به رغم آنکه عمر آن بزرگوار کوتاه بود و زمینه مناسبی برای نشان دادن آثار تفکرات خویش نداشت. آن حضرت در اولین خطبه ای که بعد از جریان سقیفه بنی ساعده به بهانه غصب فدک در مسجد مدینه و دفاع آن حضرت از حضرت علی (ع) ایراد فرموده اند، بین افکار و اعتقادی که باعث بوجود آمدن سقیفه شدند و تفکر و راه اهل…

چکیده طلاق از مبغوض‌ترین امور حلال است؛ اما در مواردی که چاره‌‌ای جز جدایی زوجین نیست، خداوند حکیم، برای مرد حق طلاق را قرار داده است؛ ولی به‌دلیل سوء استفاده برخی از مردان، قانون‌گذار، با جعل شرایطی مانع سوء‌‌استفاده آنان شده است تا از حقوق زنان حمایت کند. بدین‌منظور، در سند ازدواج شرط شده است که «زوج به زوجه وکالت بلاعزل با حق توکیل غیر در طلاق» داده است تا اگر مرد در حق زوجه کوتاهی یا بی‌توجهی کند، زوجه بتواند با تحقق شرایطی خود را مطلقه سازد تا بلاتکلیف نماند. شرط مذکور در سند ازدواج، از جمله شروط فعل…

چکیده: رویکرد امامان معصوم (ع) به قرآن کریم گاهی در شکل استناد به معنی استدلال به قرآن به‌عنوان دلیلی مستقل بر اساس قواعد حاکم بر استفاده از یک متن برای اثبات حکم فقهی است. یکی از مقدمات تبیین روش اهل‌بیت (ع) در استناد فقهی به قرآن، مطالعه‌ی گونه‌های این استنادات است. این پژوهش در حد بضاعت و ظرفیت خود در این راه قدم گذاشته است. در فصل نخست از فصول سه‌گانه به بیان مبادی تفسیر و استناد و در فصل دوم به استقراء گونه‌های استنادات معصومان (ع) پرداخته شده است. شواهدی از استناد به منطوق، شامل مفاد مفردات و ترکیبات…

چکیده: وکالت زوجه در طلاق که به‌ منظور لازم بودن و غیرقابل عزل شدن وکیل، به شکل شرط در ضمن عقد، انشا می‌شود، هم‌اکنون در قباله‌های نکاح قرار گرفته است و به تأیید زوجین می‌رسد. در این مقاله از یک‌سو، ریشه‌های فقهی این مسئله در فقه امامیه بررسی می‌شود و از سوی دیگر با طرح دیدگاه‌های گوناگون درباره آن، به ابهامات فقهی آن‌که موجب مخالفت یا تردید عده‌ای از فقهای بزرگ‌شده است، می‌پردازیم. از نظر این مقاله، وکالت مطلق زوجه برای طلاق خود، از نظر فقهی قابل دفاع نیست و «وکالت مقید» و برای موارد خاص، هرچند با مبانی فقهی…

چکیده: در حقوق ایران، مرد می‌تواند با رعایت تشریفات مقرر در قانون، زن خود را طلاق دهد بدون این‌که نیاز به اثبات موجب یا موجبات خاصی باشد لیکن درخواست طلاق از طرف زن به‌راحتی پذیرفته نمی‌شود و زوجه در صورت اثبات موارد خاصی می‌تواند درخواست طلاق کند. ترک انفاق از سوی زوج، غیبت زوج به مدت طولانی، سوء رفتار یا سوء معاشرت زوج، ارتکاب جرم توسط زوج و عسر و حرج زوجه از جمله این موارد می‌باشد. گاهی اوقات، با استفاده از شروط ضمن ‌عقد نکاح نیز می‌توان درخواست طلاق را مطرح کرد. اثبات بعضی از این موارد (حتی در…