فقهی

چكیده : خشكسالی های اخیر كه منجر به بروز و ضعیت بحرانی آب در كشورمان گردیده است، ضرورت بازنگری در قانون توزیع عادلانه آب مصوب ۱۳۶۱، به ویژه در زمینه «نحوه بهره برداری از آب های عمومی» را توجیه می نماید در این خصوص، مطالعه تطبیقی در حقوق كشورهایی كه از لحاظ آب و هوایی با كشور ما مشابهت دارند، می تواند به آشكار نمودن نقایص حقوق ایران، یاری رساند. در مقاله حاضر، ابتدا، در مبحث اول به بررسی وضعیت حقوقی انواع بهره برداری ها پرداخته و پیشنهادهای اصلاحی نیز ارائه گردیده است. سپس در مبحث دوم، نحوه تملك و…
چکیده مراعات حقوق مردم در جامعه در ابعاد مختلف و احترام به جان و مال و آبروی آنان از شاخص‌های اساسی یک جامعه اسلامی است چراکه اسلام به‌عنوان دینی کامل، برای ایجاد جامعه‌ای اخلاقی و همراه با امنیت و آسایش برای همگان، توجه فراوانی به حقوق افراد و لزوم رعایت آن نموده است. تأملی در آیات قرآن کریم به‌عنوان منبع اصلی دین اسلام به‌خوبی نشان‌دهنده این موضوع است. آیاتی با موضوعات تشریع حق قصاص، نهی از اکل مال به باطل، نهی از کم‌فروشی، نهی از خوردن مال یتیم، نهی از غیبت، تجسس، تمسخر و مانند آن در جهت مراعات حقوق…
چکیده «حق‌الله» و «حق‌الناس» از اصطلاحات حقوق اسلامی است که اولی ناظر به مصالح عمومی و ضامن نظم و انضباط اجتماعی است، و دیگری ناظر به مصالح شخص است. در فقه و حقوق جزای شیعه، حدود ده‌گانه حق‌الله ذکر شده است. این حدود ضامن دین، عقل، جان، مال و ناموس است. از آموزه‌های اسلامی استفاده می‌شود که حداقل میزان لازم برای برقراری نظم در هر اجتماعی رعایت این امور است. در این صورت، انتظار این است که شدت و ضعف مجازات در این امور با آثار مترتب بر آن‌ها در جامعه منطبق باشد. در این خصوص، دو نمونه از حدود…
چکیده: فقه و حقوق دو دانش همگن و هر دو از دانش‌های رفتاری و دستوری‌اند و در بسیاری از نقاط مانند بخش‌هایی از اهداف، مسائل، متدولوژی، منابع و … تقارب و تجانس دارند. با این‌همه، تمایزهای آن دو نیز کم نیست. فقه، ساحتی آسمانی و حقوق، آستانی زمینی دارد. فقه، نیکبختی عاجل و آجل را طلب می‌کند و حقوق به کامیابی عاجل بسنده می‌کند. فقه، بر متون و نصوص دینی تکیه می‌کند و حجیت را در استناد به خداوند ویژه می‌سازد و حقوق بر قانون و عرف پای می‌فشرد. در گذشته، این دو یار قدیمی، داد و ستد بسیار داشته‌اند…
چکیده امروزه حقوق حیوانات و حفظ گونه هاى مختلف آنها، از جمله مسائلى است که در سراسر جهان از جانب دولت‌ها و سازمان‌ها و عموم کسانى که به مسائل زیست محیط ى و حمایت از حیوانات علاقمند مى‌باشند، مورد توجه قرار گرفته است. در معارف اسلامى نیز در کنار مسائلى مربوط به انسان‌ها و حقوق آن‌ها، مسائل محیط زیست و از جمله حیوانات، حائز اهمیت مى‌باشد. در این مقاله احکام و قوانینى که در ابواب مختلف فقه اسلامى، پیرامون حفظ و نگهدارى و بهره بردارى و ممنوعیت آزار و اذیت حیوانات وجود دارد، ذکر گردیده است. آن‌چه در فقه اسلامى…
چکیده: از مباحث مهم و قابل‌ بررسی فقهی که تاکنون بحث مستقلی در علم فقه پیرامون آن صورت نگرفته است، مسئله معیار تشخیص حق‌الله و حق‌الناس است. این در حالی است که در مباحث و کتب فقهی، مصادیق بسیاری از حق‌الله و حق‌الناس موردعنایت و بحث قرار می‌گیرد. خداوندی که انسان را آفرید و به همه‌ی اسرار نهفته‌ی درون آگاه است در اموری که مربوط به حقوق مردم است (حق‌الناس)، فرموده به شهادت زنان‌ ارزش و اعتبار داده بشود اما به جهت محکم‌کاری، دو شاهد زن در اموری که‌ یک شاهد مرد لازم است یا چهار شاهد زن در اموری…
چکیده یکی از مسائل بسیار مهم و قابل‌طرح در عرصه دادرسی که به‌طور مستقل کمتر بدان پرداخته‌ شده آثار قضایی حقوق الله و حقوق الناس یکی از مباحث قابل‌توجه در امر دادرسی و قضاست. برای صدور یک حکم عادلانه علاوه بر شناخت حق‌الله و حق‌الناس، تسلط بر احکام و آثار قضایی متفاوت هر یک ضروری است. مقاله حاضر ضمن تبیین مراد از حق‌الله و حق‌الناس با ارائه طرحی جامع از آثار و ثمرات قضایی آن دو و استخراج این احکام و آثار از لا بلای متون فقهی، به اختلاف‌نظر فقها در این موارد نیز پرداخته است.
چکیده: این پایان‌نامه مشتمل بر پیش گفتار، مقدمه و دو بخش است. بخش اول که موضوع آن جرائم است، از سه فصل تشکیل شده است: در فصل نخست منابع حقوق کیفری یهود را بررسی می‌کنیم. در فصل دوم به اصول حاکم بر جرم و مسئولیت و موانع آن می‌پردازیم و فصل سوم را به‌نظام جرائم (مصادیق جرم) اختصاص می‌دهیم که شامل جرائم علیه اشخاص (شامل جرائم علیه تمامیت جسمانی، علیه حیثیت افراد و جرائم عفافی)، جرائم علیه اموال و مالکیت و جرائم علیه مصالح جامعه (جرائم دینی) است. بخش دوم، یعنی مجازات‌ها، دربرگیرنده دو فصل است: در فصل نخست اصول…
چکیده: سید حمیری ازجمله شاعران برجسته و تراز اول در ادبیات شیعه است که دارای اشعاری پرمحتوا و ارزشمند است. زبان شعری سیّد یک زبان ساده، بی تکلّف و سهل ممتنع است که از صور خیال برای انتقال معانی و پیام‌های خویش در حدّی محدود بهره برده ست. علّت اصلی کاربرد محدود صور خیال در شعر سید این است که شعر دینی ظرفیت کمتری برای به‌کارگیری آزاد صور خیال دارد. تشبیهات و استعارات شاعر در حکم ابزاری برای وصول به معانی موردنظر و غالباً معمولی و خالی از ابتکار و هنر ویژه‌ی شاعری به کار گرفته شده‌اند. بیشترین حجم از…
چکیده: این پژوهش می‌کوشد ضمن اثبات حجیت سنّت پیامبر اسلام (ص) و اهل‌بیت آن حضرت، حجیت قول و فعل صحابی پیامبر اکرم (ص) را نقد و رد کند. نویسنده اعتقاد دارد به همان ادله‌ای که قول، فعل و تقریر رسول خدا یا به‌عبارت‌دیگر، سنت آن حضرت حجیت دارد، به دلیل‌های متعدد عقلی و نقلی اهل‌بیت ایشان نیز دارای همان مقام و منزلت هستند؛ زیرا آنان نیز به‌حکم عقل، قرآن و روایت معصوم هستند و اطاعت از آنان واجب است. نویسنده در پنج فصل به ابعاد حجیت پیامبر اسلام و اهل‌بیت (ع) پرداخته است. وی در فصل اول تاریخچه حجیت سنت…
حج، وسیله تقرّبِ به خدا و پناهگاه معنوی برای انسان‌هاست؛ زیرا آدمی با فریادِ «لَبَّیْکَ اللّهُمَّ لَبَّیکَ» زمزمه عاشقانه و شورانگیز از عُمق روح و روان خود، سر می‌دهد و دردهای درون خود را با خدای مهربان، در میان می‌گذارد و با او راز و نیاز می‌کند و با گوشِ دل نوازش‌های کریمانه «رَبُّ البَیْت» را می‌شنود. آری! با پناه بردنِ به خدا آدمی آرامش روحی می‌یابد و چون به خدا توکّل می‌کند، برای مبارزه با سختی‌های حیات آماده می‌شود. کسی که حج به جا می‌آورد و مناسک حج را انجام می‌دهد، باید در او انقلابِ روحی به وجود آید…
چکیده: این نوشتار از منظر قرآنی، انواع حقوق معنوی، مادی و سیاسی اهل‌بیت پیامبر اسلام (ص) را بیان می‌کند. نویسنده ضمن شرح شأن والای اهل‌بیت (ع) آیاتی از قرآن کریم، مربوط به انواع حقوق آنان را تفسیر اجمالی کرده، ضمن انعکاس دیدگاه‌های مفسران شیعه و اهل سنت، به برخی شبهه‌های علمای اهل سنت در این زمینه پاسخ می‌دهد. وی در چهار فصل با اشاره به این حقوق، منزلت عظیم اهل‌بیت (ع) را ترسیم کرده است. نگارنده در فصل اول نخست به بیان عترت و اهل‌بیت (ع) پرداخته و دیدگاه‌های مورد قبول و غیرقابل‌قبول را در مفهوم و مصداق اهل‌بیت (ع)…