فقهی

چکیده: بحث ولایت، با سرنوشت بشر و شوون روحی و اجتماعی وی پیوند خورده و نقش بارزی در شکوفایی شخصیت انسان و رسیدن او به قرب و لقاء پروردگار دارد. این تحقیق به دنبال کشف مفهوم ولایت در تفاسیر متصوفه می‌باشد، و در سه فصل سامان‌یافته است: در فصل اول به بررسی چیستی ولایت از دیدگاه مفسران متصوفه پرداخته‌شده که حاصل برداشت آنان از این مفهوم، تعمیم ولایت و عمومیت بخشیدن به آن، است. به دیگر سخن؛ به اعتقاد صوفیه، ولایت معصومین (ع) در اقطاب و شیوخ صوفیه تسرّی یافته و لذا آنان را همانند ائمه‌ی معصوم (ع)، ولیّ‌امر مسلمین…

چکیده: سرچشمه و منشأ قداست خداوند است و همه امور مقدس، قداست خود را از خداوند اخذ کرده‌اند. مقدسات، اشخاص و اموری هستند که در میان حامیان یک آیین از احترام ویژه‌ای برخوردارند و بایستی از اهانت و استهزاء مصون باشند. بر اساس آیات قرآن اموری چون ذات اقدس الهی، کتب آسمانی، آیات الهی پیامبران، دین، مؤمنان و معاد مقدّس شمرده می‌شوند. مشرکان به طرق مختلف از جمله استهزاء، دشنام، عیب‌جویی و نسبت‌های ناروا به مقدسات توهین می‌کردند. خداوند متعال در قرآن کریم، برای پیشگیری از توهین به مقدسات مسلمانان، آنان را از اهانت به مقدسات مشرکان باز داشته است….

چکیده: ربا در لغت به معنای زیادی و در شرع به مبادله دو هم‌جنس با زیادى یکى از آن‌ها به‌شرط مکیل و موزون بودن و همچنین قرض دادن یک جنس به دیگرى با شرط بازپرداخت اضافى اطلاق می‌شود. شدت تحریم ربا اکثر فقها خاصه شهید اول و شهید ثانی را بر آن داشت تا در کتب فقهی خود و ذیل بحث ربا، راه‌هایی را برای تخلص از ربا عنوان نمایند که از جمله آن می‌توان به‌ضمیمه کردن جنس به‌عوض کمتر و یا به معوضین در مواردی که معلوم نیست کدام‌یک کمتر است و همچنین فروش مبیع به مقدار مساوی آن…

چکیده: اهانت به مقدسات، با هدف سست کردن اعتقادات جامعه از همان آغاز تشکیل جوامع ابتدایی تا به امروز ادامه داشته است. در نوشته‌های فقهی و حقوقی، تعریفی از مقدسات ارائه نشده و همین امر موجب سوءاستفاده برخی، از این واژه گردیده است. هدف از انجام پژوهش مذکور، با توجه به رخدادهای اخیر در زمینه جرم اهانت به مقدسات، بررسی این عنوان برای تنویر افکار عمومی است تا ضمن بیان مبانی فقهی جرم مذکور، ابهامات زیادی که در خصوص احکام این جرم وجود دارد و کار را بر دادرسان دشوار نموده تبیین گردد. تمییز اهانت از مفاهیم مشابه، معانی لغوی…

چکیده: دین اسلام به‌عنوان آخرین و کامل‌ترین دین آسمانی در مقایسه با ادیان دیگر از نظام حقوقی جامعی نیز برخوردار است. این نظام حقوقی همانند نظام‌های حقوقی عرفی در مورد شاخه‌های مختلف حقوقی اعم از کیفری، مدنی عمومی و بین‌المللی به بیان احکام پرداخته است. در بعد کیفری ضمن آنکه به جنبه تنبیهی مجازات توجه داشته به اهداف پیشگیرانه و اصلاحی نیز که در حقوق عرفی در شاخه‌ای از علوم جزایی به نام جرم‌شناسی مورد توجه ویژه قرار می‌گیرد، نظر داشته است. با این حال، اهمیت بیشتر را به جنبه اصلاحی و اجتماعی و آثار مؤثر تربیتی داده است در…

چکیده: اگرچه اسلام با اصل ثروت و سرمایه مخالف نیست و آن را محترم می‌شمارد لیکن برخلاف بعضی مکاتب اقتصادی با ثروت پرستی و هدف قرار دادن ثروت و اینکه پول و ثروت از هر طریقی به دست آید، مخالف است و با آن بشدت مبارزه نموده است و با بیان مکاسب محرمه هر نوع حرکت و فعالیت اقتصادی را که خارج از چارچوب شرعی و موازین الهی صورت بگیرد مردود می‌داند و به همین جهت برای جلوگیری از نفوذ عقاید سرمایه‌داری و ثروت‌اندوزی، علیرغم اینکه اصل ثروت را محترم می‌شمارد، در بهره‌برداری از آن محدودیت‌هایی را مقرر داشته است…

چکیده: لهو به سرگرمی‌هایی گفته می‌شود که انسان را از کارهای مهم زندگی همچون یاد خدا، بازمی‌دارد. لهو از صفات قلب به شمار می‌رود و تمام اقسام آن ابزار و وسایلی برای تحقق این صفت قلبی هستند. لعب نیز به عملی اطلاق می‌شود که با نظم خاص و تنها برای غرض خیالی و غیرواقعی مانند بازی کودکان، انجام می‌گیرد. حیات دنیا نیز اگر به لهو و لعب تعبیر شده، در مقایسه با حیات اخروی بوده و مراد از آن رفتار و گفتار و افکار انسان در حالتی است که در مسیر رضایت خداوند نمی‌باشد. درباره حرمت لهو، بررسی آیات و…

چکیده: وفای به عهد یکی از ارزش‌های مطرح‌شده در نظام اخلاقی اسلام دارای جایگاه والایی در روابط اجتماعی است، در این تحقیق با عنوان «وفای به عهد در اخلاق اسلامی با تأکید بر آموزه‌ها و سیره‌‌ی نبوی» تلاش شده تا معنا و جایگاه وفای به عهد در اخلاق اسلامی به‌ویژه در آموزه‌ها و سیره‌ی نبوی بیان شود. در این راستا ثمرات وفای به عهد، زیان‌های عدم آن، اقسام و جایگاه وفای به عهد به‌عنوان یک فضیلت اخلاقی و رابطه‌ی آن با دیگر فضایل اخلاقی از جمله حکمت، عدالت، صداقت و امانت‌داری مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین علاوه بر بیان…

چکیده: عهد به معنای ملتزم شدن به چیزی از مسائل مهم دینی است و آیات و روایات زیادی به آن اختصاص یافته است. وفای به عهد از صفات فاضله و از ضروریات زندگی اجتماعی است. لذا اسلام عمل به آن را چه به نفع باشد و چه به زیان، واجب می‌شمارد. عهد خدا با انسان برای اطاعت او و عدم تبعیت از شیطان و عهد انسان با خدا در حفظ پیمان‌های دینی و همچنین عهد انسان با خودش برای تهذیب نفس و عهد با یکدیگر در قالب دین و کشور و گروه که بیشترین کارکرد را در رساندن جامعه به…

چکیده: کودک یک میوه نارس اجتماع انسانی است که هنوز در عرصه‌های جسمی، اجتماعی، روحی و روانی و به‌طورکلی در تمامی بعدهای متعدد یک انسان به بلوغ و رسیدگی کامل نائل نگردیده است. کودکی از مراحل بنیادین زندگی هر انسانی در جامعه است که اگر به‌خوبی شناخته نشود آثار و پیامدهای جبران‌ناپذیری به همراه خواهد داشت. در مورد تزویج کودکان که برخلاف قاعده بوده، اصل تزویج کودکان مورد پذیرش فقهای اسلام قرار گرفته و در این زمینه افزون بر اجماع، عدله عامه و روایات خاصه‌ای وجود دارد. مشهور فقهای امامیه به سبب اختیار از دختر نابالغی که ولایت او از…

چکیده: امـروزه یکی از مشکـلاتی که در ازدواج میان زوج‌های جوان که به‌واسطه آن کانون‌های خانوادگی در همان سال‌های ازدواج از هم پاشیـده می‌شود عدم صـداقت یکی از زوجیـن بوده که حجـمی از پرونده‌های دادگاه‌ها را به خود اختصاص داده است. فریـب در ازدواج غالباً با دروغ بیـان داشتن تحصیـلات عالیه، شغل مناسب و ازدواج در گذشتـه می‌باشد. ریشه اصلی بسیاری از جدایی‌ها علاوه بر عوامل دیگر عدم صداقت بوده و در حقیقت عدم صداقـت موجب تدلیس در امر ازدواج شده که یکی از موجبات فسخ نکاح است. تدلیـس و تمام عیوب موجب فسخ امر جسمی و ظـاهری هستند اما…

چکیده: یکی از انواع ازدواج‌های مقرر در شریعت اسلام، نکاح متعه می‌باشد که مشروعیت آن در صدر اسلام مورد قبول همه مسلمانان بوده است؛ اما پس از تحریم خلیفه دوم از انجام نکاح موقت، مسلمانان به دو گروه تقسیم شدند، گروهی قائل بر نسخ و حرمت حکم نکاح متعه و گروه دیگر معتقد بر عدم نسخ و جواز آن. گروه اول معتقدند این تأسیس حقوقی توسط پیامبر اسلام و به دستور خداوند متعال قرار داده شد، لیکن به جهت سپری شدن زمان، آن وضع خاص توسط خلیفه‏ی دوم نسخ گردید. این عده در اثبات اعتقادشان به ادله‏ی سه‌گانه‌ی قرآن، سنت…