پایان-نامه

چکیده: این پژوهش با این پیش‌فرض که متون دینی از سازوکارهای متون ادبی برای اثرگذاری بر دل و جان مخاطب بهره می‌گیرند، به توصیف و تحلیل مؤلفه‌های زیبایی‌شناختی صحیفه سجادیه می‌پردازد. از میان عناصر متعددی که ناقدان به‌واسطه آن‌ها به نقد و بررسی آثار هنری می‌پردازند، سه عنصر تصویرپردازی، موسیقی و آشنایی‌زدایی را برگزیدیم و با ذکر شواهد متعدد از هر یک از این مؤلفه‌ها در صحیفه سجادیه به نقد و بررسی این اثر پرداختیم و به این نتیجه رسیدیم که امام سجاد (ع) هنگامی‌که درصدد انتقال مفاهیم دینی و انتزاعی هستند، به جهت ملموس و محسوس نشان دادن این…
چکیده: صحت انتساب اشعار منسوب به حضرت علی (ع) از زوایای مختلف قابل بررسی است، زیرا ابیات مذکور از جهت منابع و وجود مضمون و واژگان مشترک با سخنان علی (ع) یکسان نیستند، به‌گونه‌ای که بخشی از آن‌ها در دیوان شاعران عرب دیده می‌شود و یا در منابع عربی به گویندگان دیگری نسبت داده شده است. در این پژوهش دامنه کار با به بررسی اسناد این اشعار و مقایسه‌ی آن با سخنان علی (ع) در نهج‌البلاغه قرار داده‌ایم تا با ظن قوی صحت انتساب این اشعار به علی (ع) را نشان دهیم. کلیدواژه:حضرت علی (ع)، نهج‌البلاغه، دیوان منسوب به حضرت…
چکیده: این نوشتار به معرفی اقوام، قبایل و شخصیت‌های (غیر خاندان اهل‌بیت) اختصاص دارد و در پنج باب سامان یافته است. نویسنده در باب اول ضمن معرفی انصار امام حسین (ع) از اهل کوفه به وصف قبیله سجنا، بنی اسد، آل همدان، اوس و خزرج، بنی‌تمیم، بنی‌تغلب، ازدیان، بنی‌کلاب، حنفیان، جهنیین، غفاریان و شیبانیین و … می‌پردازد. سپس نامه‌نگاری‌های افرادی از قبایل مذکور در دعوت و یاری کردن سیّد الشهدا، مانند نامه حبیب بن مظاهر و همسرش، شرح علاقه، شجاعت و غیرت او به امام حسین (ع)، کمک‌رسانی بنی اسد و بعضی افرادِ قبیله بنی اسد همچون: مسلم بن عوسجه…
چکیده: سفیان بن مصعب عبدی کوفی از شعرای اهل‌بیت (ع) در قرن دوم هجری است که تاریخ دقیق ولادت و وفات وی مشخص نیست. وی از اصحاب امام صادق (ع) بشمار می‌رود که به حضور آن حضرت می‌رسید و قصائدش را قرائت می‌نمود و امام (ع) نیز افراد خانواده‌اش را فرامی‌خواند تا به اشعار وی از پشت پرده گوش دهند. همراهی عبدی با امام (ع) تنها در انس و الفت با آن حضرت یا رفت‌وآمد به نزد ایشان خلاصه نمی‌شد بلکه وی نزد امام (ع) از مقام و منزلتی برخوردار بود که ناشی از مودت و ایمان خالصانه وی نسبت…
چکیده: شعر و شاعری در میان شیعیان و شیفتگان اهل‌بیت (ع)، از جایگاه والایی برخوردار است، بی‌شک عاطفه و احساس پاک و خالص شاعر نسبت به اهل‌بیت (ع)، انگیزه اصلی سرودن بسیاری از این اشعار بوده است. شعر متعهد شیعی، از زمان پیدایش خود یعنی صدر اسلام تا به امروز، نقش مهمی در بیان احساسات نسبت به عقاید شیعی شاعران، ایفا نموده است. با توجه به جایگاه رفیع اهل‌بیت (ع)، شعر شیعی باید همچون آینه‌ای، نشان‌دهنده فضیلت‌ها و تابندگی‌های خاندان پیامبر (ص) باشد. در عصر کنونی با توجه به مسائلی چون تبلیغات گسترده و نفرت انسان‌های پاک‌نهاد از ظلم و…
چکیده: معاد که همان زنده شدن موجودات پس از مرگ برای مشاهده اصل و نتایج اعمال نیک و بد در سرای آخرت می‌باشد موضوع اصلی این نوشتار است که از منظر صحیفه سجادیه مورد بررسی قرار می‌گیرد، بدون تردید مبحث معاد از تاثیرگذارترین مباحث عقیدتی است که هرچقدر درباره آن تحقیق و بحث شود باز ناچیز است چراکه از اصول دین مقدس اسلام شمرده شده و تأثیر فراوانی در نحوه زندگی، موضع‌گیری‌ها و چگونگی رابطه انسان باخدای متعال، جهان خلقت و دیگر انسان‌ها دارد، کما اینکه صحیفه سجادیه کتابی است که به‌حق زبور آل محمد (ص) لقب گرفته، این کتاب…
چکیده: پیامبر گرامی اسلام (ص) در طی 23 سال رسالت خود کوشید نظام طبقاتی و تبعیضات موجود در جامعه را از بین برده و عدالت را جایگزین آن نماید اما پس از ایشان ابوبکر جانشین بلافصل وی به‌ظاهر سعی در ایجاد عدالت در جامعه و پیروی از شیوه او نمود به همین خاطر سعی کرد در سیاست‌های اقتصادی خودش توزیع عادلانه ثروت را رعایت نماید، عمر خلیفه پس از وی، از آنجا که با ثروت سرشار ناشی از فتوحات مواجه شده بود دیوان را تأسیس نمود و در آن امتیازات معنوی را دلیل کسب امتیازات مادی دانست و به این…
چکیده: حکومت امویان (131-41 هجری) نمایانگر دورانی از سلطه عنصر عربی همراه با تعصب نژادی، قومی بود. استواری جامعه عرب بر پایه نظام قبیله‌ای باعث ظهور تعصبات قبیله‌ای در آن بود و والیان اموی در خراسان با توجه به پایگاه قبیله‌ای خویش در اوضاع سیاسی و اقتصادی این ایالت تأثیر می‌گذاشتند، اگرچه در این ایالت غلبه با قبایل شمالی (مضری‌ها) بود ولی اختلافات بین قبایل شمالی و جنوبی در سراسر دوران بنی‌امیه وجود داشت و حتی در تعیین یک والی یا کنار زدن والی دیگر اثرگذار بود چه‌بسا شورش‌هایی که ریشه در این اختلافات داشت و درنهایت براندازنده حکومت اموی،…
چکیده: پس از تشکیل حکومت پیامبر (ص) در مدینه، مسلمانان تجربه جدیدی به نام حکومت را تجربه کردند اما رحلت پیامبر (ص) تحولاتی ساختاری در میان مسلمانان به وجود آورد، مسائلی همچون خلافت، ایمان و جبر و اختیار انسان که در میان مسلمانان و متفکران دو سده نخستین اسلامی انعکاس یافت. یکی از آن جریان‌های مهم و بسیار تأثیرگذار در میان مسلمانان، جریان ارجاع و مرجئه و شاخه‌ای بسیار مهم از مرجئه، به نام جبریه است. مرجئه جبریه در بحث جبر و اختیار با امویان که برای مشروعیت بخشیدن به حکومت خود به آن استناد می‌کردند در ظاهر اشتراک عقیده…
چکیده: قدرت‌یابی امویان به دوره فتوح اسلامی در سرزمین شام بازمی‌گردد. یزید بن ابی سفیان در دوران خلافت عمر بن خطاب به امارت دمشق منصوب گردید. پس از مرگ یزید، معاویه به امارت تمام شام دست‌یافت و در دوره خلافت عثمان بر قدرتش افزوده شد. وی موفق به تشکیل سپاه منظم و نیروی دریایی گردید و ازاین‌پس به فتح شهرهای روم شرقی در آسیای صغیر و جزایر آن دولت پرداخت. معاویه در سال 41 ق موفق گردید خلافت اموی را تأسیس نماید. ازاین‌پس وی جنگ‌های فصلی منظمی را علیه رومی‌ها به راه انداخت و شهرهای مرزی را تقویت نمود. هدف…
چکیده: مدح و منقبت اهل‌بیت (ع) همواره مورد توجه شاعران و ادیبان قرار گرفته است. بسیاری از شاعران در پرداختن به این شیوه از آیات قرآن و روایات بهره برده‌اند و به فراز‌های مهم زندگی این بزرگواران اشاره کرده‌اند. شیخ هاشم کعبی از جمله‌ی این شاعران است که شعر خود را به نام مبارک چهارده معصوم (ع) زینت بخشیده و آن را از روی اعتقادات عمیق و ارادتی خالصانه انجام داده است. از آنجا که بیشتر اشعار این شاعر گرانقدر در مدح، منقبت و رثای اهل‌بیت به خصوص رثای امام حسین (ع) و تبیین واقعه‌ی کربلاست،‌ وی را شاعر اهل‌بیت…
چکیده: عطار نیشابوری از شاعران نامدار ادب فارسی در قرن هفتم می‌باشد که مضامین عرفانی را به‌صورت گسترده در آثارش وارد کرده است. وی با وجود داشتن مذهب شافعی و مدح خلفای راشدین در آثارش (الهی‌نامه، مصیبت‌نامه، منطق‌الطیر، مختارنامه، تذکره الاولیاء و دیوان) به مدح و ستایش اهل‌بیت پیامبر (ص) نیز پرداخته است. حضور ابیاتی دال بر ارادت شیخ نسبت به اهل‌بیت (ع) پژوهنده را بر آن داشت که به بررسی سیمای اهل‌بیت (ع) در آثار عطار بپردازد. شیوه‌ی نگارش این رساله به‌صورت توصیفی- تحلیلی می‌باشد که ابتدا ابیات و نوشته‌هایی که در ذکر منقبت اهل‌بیت پیامبر (ص) در آثار…