اخلاقی

چکیده: یكی از مباحث زیبایی كه در همه ادیان مورد بحث قرار گرفته است، دعا است. دعا، عاملی است در جهت ساختن انسان و نزدیكی او با خداوند. دعا، اگر چه در همه ادیان مورد بحث قرار گرفته است، امّا لطافت، جاذبه و زیبایی، و همه جانبه بودن آن در مكتب تشیع آن هم از زبان امام عارفان، حضرت علی (ع) “آن روح كلّی و همه جانبه” آن چنان بدیهی است و پر جاذبه كه نیازی به توضیح و تفسیر ندارد. تنها ذكر این نكته ضروری است كه بررسی و تدبر در نهج البلاغه می‌تواند ما را به این مطلب…
متن مقاله: تعریف دعا دعا از ریشه «دعو» در لغت به معنی فراخواندن، دعوت کردن، گوش دادن به کسی یا چیزی و… در اصطلاح: خواندن جمله های ماثور از پیامبر «صلی الله علیه وآله» و ائمه اطهار «علیهم السلام» در اوقات معین برای طلب آمرزش و برآورده شدن حاجات است. خواندن و نیایش کردن، مدح و ثنا، نفرین، تحیت و درود و سلام و تضرع و خشوع. دعا یعنی ارتباط پیگیر و مداوم داعی (شخص دعا کننده) با مدعو (طرف خوانده شده) و مترادف کلماتی چون ورد، ذکر، مسئلت (سؤال) و غیره است. دعا، عرض نیاز به درگاه الهی و…
متن «نیایش» پروبال گشودن از گوشه تنهایی تا اوج با خدا بودن و جامی است زلال از معنویت ناب در کام عطشناک زندگی. نیایش بارقه امیدی در فضای غبارآلود زمانه، فریاد روح مهجور در هنگامه غفلت و بی خبری خلق، نسیمی فرحناک و برخاسته از باغستان های بهشت و شمیمی است از رحمت پروردگار. جایگاه نیایش نیایش انسان را به شناخت پروردگار که برترین سرمایه انسان و هدف آفرینش انسان است، دعوت می کند و سبب می شود که انسان نیایشگر خود را نیازمند پروردگار ببیند، در برابر او خضوع کند، از مرکب غرور و تکبر ـ که سرچشمه تمامی…
چکیده: توحید و دعاهای معصومین (ع) به ویژه ادعیه امام سجاد (ع) رابطه تنگاتنگ از جهت علمی و عملی دارند. این دعاها هم توحید و مراحل و اقسام آن را آموزش می دهند و هم خود تجلی گاه خالصانه ترین توحید نظری و عملی هستند. این مقاله می کوشد ظهور و حضور توحید و ابعاد آن را در دعاهای ماثوره از معصومین (ع) مورد بررسی قرار دهد. از این رو، پس از تبیین نقش محوری توحید در اسلام و اهمیت و حقیقت دعا، با استناد به فقراتی از ادعیه امام سجاد (ع) نشان می دهد که دعا در عین حال…
چکیده همان‌‌گونه که اندیشمندان بزرگ اسلامی، اعم از دانشمندان امامیه و عالمان اهل سنت، بر این حقیقت اذعان کرده‌‌اند، امیرمؤمنان(ع) در تمامی علوم اسلامی از جمله صرف و نحو، بلاغت، فقه، علوم قرآن و حدیث، اخلاق و دانش کلام و حکمت الهی و عرفان اسلامی،… سرآمد همگان در طول تاریخ بوده است. دانش اخلاق را علم و فنی تعریف کرده‌‌اند که در آن از شناخت خیر و شر بحث می‌‌شود تا انسان به انتخاب خیر ملزم شود. این دانش سرنوشت‌‌ساز دربین سایر دانش‌‌های دیگر اهمیت والایی دارد و بر این اساس، بررسی آن، حساسیت و اهمیت ویژه‌‌ای می‌‌یابد. در این…
چکیده: نویسنده در این مقاله كه بیان توصیفی ـ تحلیلی و روش كتابخانه ای انجام گرفته، در بررسی رسم دعا از منظر كلام خدا، در یك استقرای قرآنی ثابت نموده كه سبك و سیاق ادعیه قرآنی از چنان لطافت هایی برخوردار است كه حتی در موازنه با ادعیه غیر قرآنی و از سوی اولیای خدا بی نظیر است. حاصل مقاله پیش روی این شد كه به طرز شگفت انگیزی افتتاح دعاهای قرآنی با دعاهای غیر قرآنی تفاوت معناداری دارد، لذا در صحت و قوت برخی دعاهای غیر قرآنی كه خداوند (برخلاف شان ربوبی و احاطه قیومی) با ادات مصوت و…
چکیده: ادعیه ماثور از گنجینه های معنوی و میراث فرهنگی شیعه است كه در بنیان‌های اعتقادی و زیرساخت‌های فرهنگی اندیشه شیعی و در تقویت اركان ایمانی و تحكیم پایه های معرفتی انسان نقش شایسته و موثر دارد. یكی از این دعاها، دعای استفتاح معروف به ام داوود است كه به خواندن این دعا، به همراه اعمال ویژه آن در نیمه ماه رجب توصیه شده است. این دعا را بزرگانی چون شیخ طوسی، ابن طاووس و علامه مجلسی از نظر تاثیر برای رسیدن به حاجت و رفع گرفتاری و برطرف شدن ظلم و ستم، معتبر دانسته اند. در این نوشتار كه…
متن اشاره: دعا یکی از جنبه‏‌های مهم و مشترک ادیان است که نمایان‏گر احساسات و طرز تلقی آدمی نسبت به موجود یا موجودات الوهی و مجرد است. امروزه مطالعات عمومی درباره دعا هنوز ابتدایی و خام است. تمایز سه‏ گانه دعا به عنوان «متن»، «عمل» و «موضوع» راه را برای مطالعه عمومی درباره دعا باز کرده، می‏تواند سودمند افتد. دعا به عنوان متن، مجموعه‌‏ای از کلماتی است که بشر به واسطه آنها با یک ذات مجرد ارتباط برقرار می‏کند، مانند دعای خداوند در مسیحیت و دعاهای نماز در اسلام. دعا به عنوان عمل نه ‏تنها دربردارنده کلمات ابراز شده است…
چکیده فارسی: این نوشتار در صدد تبیین جایگاه معنایی «دعا» در قرآن به شیوه معناشناسی توصیفی است. معناشناسی توصیفی، ارتباط واژه دعا را با کلمات مرتبط با آن در قرآن بررسی می کند. در کاربرد وحیانی، واژه هایی مانند: طلب، ندا، استغاثه، تضرع، عبادت، استغفار و … با دعا ارتباط معنایی دارند. از نتایج مهم ترسیم میدان های معنایی دعا، آشکار شدن پیوند معنایی عمیق دعا با سایر واژه های مرتبط با آن در قرآن است. این پیوندها باعث شده تا این واژه کاملا تحت تاثیر کلمات مجاور و نظام معنایی مستقر در آن قرار گیرد. در این مقاله با…
متن در شماره قبل «انواع اجابت دعا» مورد بررسى قرار گرفت‏ و در مقاله حاضر به «موانع استجابت‏» میپردازیم. براى تحقق هر کارى گذشته از وجود اسباب، نبودن مانع نیز لازم است و تنها در این صورت پیدایش آن کار ضرورى خواهد بود. براى مثال؛ رویش بذر سالم در دل خاک مرطوب مشروط به این است که آفتاب سوزان ‏یا سرماى شدید بر سر راه بذر آن قرار نگیرد. در دعا نیز باید به موانع توجه داشت و آنها را از سر راه برداشت. برخى از موانع عبارتند از: 1. تنافى با سنت‌هاى آفرینش خواسته‌‏اى که در دعا عرضه میشود،…
چکیده: در این نوشتار ابتدا علت نیاز به دعا که: 1. پاسخ به نیاز فطری انسان به پرستش؛ 2. دوری از تکبر و خودبینی؛ 3. تجلی قدرت شگفت انگیز آرزو و اراده انسانی و در دست داشتن کلیدهای خزائن الهی است، بیان شده و سپس به این مهم پرداخته شده که راه مدیریت و کنترل این قدرت اعجاب انگیز و راه تحقق آرزوهای ما چیست؟ که از خدا خودش را بخواهیم و سعادت همه را بخواهیم و تنگ و محدود طلب نکنیم. به دنبال پاسخ به همین سوال شرایط استجابت دعا مورد بررسی قرار گرفته است. ابتدا عوامل درونی استجابت…
چکیده: زبان دعا از عناصر مشترک و مهم همه انسان ها و فرهنگ ها است و جایگاه ویژه ای در فرهنگ شیعی دارد. این زبان منشا فطری و تاریخی به قدمت تاریخ انسان دارد و ترجمان دعای حقیقی بوده و ارتباط خاصی بین فقیر محض و غنی مطلق، خداوند متعال، برقرار می کند. حقیقت زبان دعا ویژگی هایی به این زبان بخشیده است که آن را از سایر زبان ها ممتاز کرده و به زبان عرفان نزدیک می کند. در این مقاله حقیقت زبان دعا مورد تحلیل قرار گرفته و ضمن بهره فراوان از ادعیه پیشوایان دین اسلام به ویژه…