چکیده: چکیده پیدایش فرقهها و شاخههای جدید از ادیان قدمتی برابر با تاریخ تمدن بشری دارد. موقعیت جغرافیایی و سیاسی کشورهای مسلمان مخصوصاً در حوزه غرب آسیا و شمال آفریقا سبب شده تا از دوران باستان پیروان ادیان گوناگون در کنار هم زندگی کرده و برحسب شرایط سیاسی و حکومتی در دورههای مختلف تاریخی هریک از ادیان دچار افت و خیز شوند. مخصوصاً ایران که همواره مستعد پرورش و ظهور ادیان، فرقهها و مکاتب جدید بوده و پیدایش نمونههای بسیار از قبیل ادیان میترائیسم، زرتشتی، مانویت، مزدکیسم و …، و یا قدرت گیری مذهب نسطوری در دوره ساسانی در ایران…