فرقه ها و جریان ها

چکیده: مسلمانان شیعه اسماعیلی، بخشی از امت مسلمانان جهان می‌باشند که در طول تاریخ پرفرازونشیب خود تأثیر عمده‌ای در تاریخ و تمدن اسلامی برجای گذاشته‌اند. اسماعیلیان جنوب خراسان مانند سایر هم‌کیشان خود در ایران، در طول تاریخ، اغلب مورد آزار دیگر گروه‌های مسلمان بوده‌اند. آن‌ها در چنین شرایطی از ابتدا درباره عقاید و تعالیم خود تقیه می‌کردند. پس از سقوط الموت مرحله جدیدی در تاریخ اسماعیلیان آغاز شد. بسیاری از نزاریان جنوب خراسان که از قتل‌عام مغولان جان سالم به دربرده بودند، به مناطقی در خارج از ایران مهاجرت کردند، آن‌هایی که در خراسان باقی ماندند، عمدتاً به روستاهای دورافتاده…
چکیده: فرقه اسماعیلیه نزاری شاخه‌ای از اسماعیلیان است که در طی حدود (171 سال از 483 ه. ق تا 654 ه. ق) بر منطقه الموت حکم‌فرمایی کردند. اینان از اختلاف و انشقاق در مسئله جانشینی امام جعفر صادق (ع) به وجود آمده است. این مدت طولانی دربرگیرنده حکومت حسن صباح و هفت تن از جانشینان اوست که از فتح قلعه الموت آغاز و با انقراض حکومت اسماعیلیان به دست مغولان پایان گرفته است. شیعیان به‌ویژه اسماعیلیان به علّت شیوه ظلم‌ستیز خود، همواره مغضوب دستگاه‌های حکومتی بودند و به سبب مبارزات فرهنگی و مشی مسلحانه‌ای که بر ضد حکومت‌های سنی –…
چکیده: پژوهش پیش روی، بررسی و هم سنجی جامعه‌شناختی فرقه‌های اهل حق، قادریه و نقشبندی در منطقه اورامانات کردستان است. افزون بر چالش‌های ناشی از کارکرد فرقه‌های یاد شده، با اجتماعات دینی بزرگ‌تر و حکومت و نگرش‌های نوین شماری از خاندان‌های اهل حق، وجود زیست‌بوم همسان اما باورها فرهنگ و آداب و رسومی به نسبت نا همسان، چالش‌هایی را برای هر سه جامعه در پی داشته است. روش و ابزار گردآوری اطلاعات. تاریخی تطبیقی، با شیوه استفاده از منابع کتابخانه‌ای است. به دلیل محدودیت شرایط حاکم بر ساختار اجتماعی موجود در منطقه مبنی بر نبود امکان پیمایش، از چارچوب عمومی…
چکیده: مسئله‌ی ظهور از اصلی‌ترین عقاید تشیع محسوب می‌شود که از اهمیت خاصی برخوردار است، در این میان شیعیان امامیه و اسماعیلیه از این قاعده مستثنا نیستند. امامیه کسانی هستند که به امامت دوازده امام معتقدند و آخرین آن‌ها را مهدی موعود می‌دانند و در انتظار ظهورش هستند و اسماعیلیه، خود به چندین گروه تقسیم می‌شوند که هر یک عقاید ویژه‌ای در خصوص مسئله‌ی ظهور دارند؛ بعضی از آن‌ها (همچون اسماعیلیان نخستین و قرامطه) در انتظار ظهور امام غایب هستند و بعضی (همچون فاطمیان و نزاریان) امام موعود را غایب نمی‌دانند. امامیه و اسماعیلیه عقیده به برقراری صلح و امنیت…
چکیده: ظهور اسماعیلیان در جهان اسلام اتفاقی مهم در تاریخ این دین است که آثار عظیمی در عرصه‌های مذهب، سیاست، اقتصاد و فرهنگ سرزمین‌های خلافت اسلامی برجای گذاشت. دعوت اسماعیلی در ایران نیز مخاطبان فراوانی یافت. فعالیت داعیان دانشمند این فرقه موجب گسترش آئین اسماعیلیه در ایران شد. با پیروزی اسماعیلیان در شمال آفریقا و تشکیل خلافت فاطمی، جهان اسلام برای اولین بار شاهد فرمانروایی دو خلافت اسلامی به‌طور همزمان بود. روابط خصمانه‌ی این دو قدرت بزرگ موجب بروز صف‌بندی‌های سیاسی در دنیای اسلام شد. مردم ایران نیز از این تحولات بر کنار نمانده و ایران به‌ویژه با آغاز فعالیت‌های…
چکیده: این پایان‌نامه با عنوان «تاریخ اسماعیلیه در شبه‌قاره هند از آغاز ورود تا پایان قرن دهم» مشتمل بر یک مقدمه، چهار فصل و یک خاتمه می‌باشد و در پایان هر فصل یک نتیجه‌گیری نیز ارائه گردیده است. در فصل اول بحث پیدایش اسماعیلیه و انشعابات اولیه آنان بررسی شده و نیز به بررسی زندگی اسماعیل بن جعفر و ارتباط او با غلات، امامت اسماعیل و فرزند او، مسئله بداء و چگونگی انشعاب اسماعیلیه به دو گروه مهم فاطمیون و قرامطه پرداخته شده. در فصل دوم: مباحثی درباره ورود اسماعیلیه به شبه‌قاره هند مطرح شده است و پیش از پرداختن…
چکیده: تناسخ آموزه‌ای اساسی در مورد سرنوشت روح وزندگی پس از مرگ در ادیان هندی و بودائی است و به معنای خروج نفس از بدن و رجوع و تعلق دوباره آن به بدن دیگر، اعم از انسان، حیوان، نبات و جماد در همین دنیا است. با توجه به منسوب شدن برخی از فرق اسلامی چون غلات و باطنیه (اسماعیلیه) به باور به تناسخ، در مراجعه به آثار اصیل و معتبر ایشان، شواهد بسیاری مبتنی بر اعتقاد غلات به تناسخ و انکار معاد دیده می‌شود. این در حالی است که در منابع معتبر اسماعیلی تناسخ مردود بوده بر معاد روحانی تأکید…
چکیده: اخبار راویان و محدثان غیر امامی از امامان، بخشی از منابع حدیث امامیه را به خود اختصاص داده است که گاه آموزه‌ها و مفاهیمی را به ارمغان آورده‌اند. راویان زیدیه به‌عنوان یکی از فرق شیعه غیر امامی تأثیر قابل ملاحظه‌ای در حدیث امامیه دارند. از این‌رو، این امکان وجود دارد که در یک نگاه کلی با بازشناسی موضوع روایات اینان، میزان راه‌یابی اخبار و نظرات آن‌ها را در منابع حدیث امامیه شناسایی کرد. اهمیت انجام این پژوهش در شناخت جریان‌های شیعی سده‌های نخستین و نیز آشنایی با تاریخ حدیث امامیه است. «تأثیر زیدیه بر حدیث امامیه» را می‌توان با…
چکیده: قیام‌های شیعی توابین، مختار، زید بن علی، یحیی بن زید و عبدالله بن معاویه در عصر اموی رخ داد. به‌رغم گوناگونی اهداف اولیه قیام کنندگان، خونخواهی امام حسین (ع)، اصلاح امور امت، جهاد علیه ظالمان و به دست گرفتن حکومت، خواسته نهایی آن‌ها تحقق حاکمیت ائمه (ع) یا دیگر علویان بر جامعه بود. با این حال هواداران این قیام کنندگان خواسته‌های دیگری چون تسلط کوفیان بر شامیان و رفع ظلم حاکمان از سوی هر گروه دادگستر داشتند. البته باوجود شیعی بودن، دیدگاه‌ها و روش‌های این قیام‌ها متفاوت بود؛ جنبش توابین بر خلاف جنبش مختار، بیش از آنکه حرکتی نظامی…
چکیده : جنبش خوارج نماینده روح سرپیچی و تعصب‌های قبیله‌ای و ناسازگاری‌های تاریخی که در تیره‌ها و در قبایل عرب ریشه دارد نشان می‌دهد؛ و به همین جهت تأثیر آن بر اندیشه سیاسی این گروه در دوره امویان می‌باشد، که موجب شورش‌های بسیاری در حکومت امویان بود. البته این شورش‌ها موفقیت و پیروزی برای خوارج ایجاد نمی‌نمود ولی به کلیه نواحی اسلامی بسط پیدا کرد. از نظر سیاسی خوارج، امویان را خلفای واقعی نمی‌شمردند و غاصب و ظالم محسوب می‌داشتند و چنین استدلال می‌کردند که امویان مرتکب گناه کبیره شده‌اند.
چکیده: در قرن نخست هجری و در جریان جنگ صفین، فرقه خوارج با تمسک به داستان حکمیت پا به عرصه تحولات سیاسی گذاشت. این گروه با اتخاذ مواضع تند و خشونت‌بار مسیر تاریخ را عوض کردند. شورش خوارج در دوره خلافت امام علی (ع) جهان اسلام را وارد یک آشوب و ناامنی گسترده‌ای نمود به‌گونه‌ای که عواقب جبران ناپذیری را بر حکومت امام چه در زمان حیاتش و چه در بعد از آن به وجود آورد. گستردگی مناطق تحت نفوذ حکومت اسلامی، عدم توانایی تعدادی از والیان در تبیین اهداف حکومت و عملکرد خلفای قبلی، باعث گردید تا گروهی از…
چکیده: این نوشتار به تعیین حدود و مرزهای اخلاق فردی و اجتماعی و رابطه آن‌ها با یکدیگر و همچنین چکیده‌ای از تاریخ خوارج و اخلاق فردی و اجتماعی آنان می‌پردازد. با در نظر گرفتن تعاریف و تقسیمات گوناگون از اخلاق فردی و اجتماعی، در این پژوهش، نمونه‌هایی از اخلاق فردی همچون: استقامت، عفت، فرو خوردن خشم، راستی آورده شده و نمونه‌هایی از اخلاق اجتماعی از جمله: عدالت، همیاری با دیگران، صلاحیت عمومی، تعاون، وفای به عهد، امانت، ذیل اخلاق اجتماعی خوارج قرار می‌گیرد؛ و در ادامه اخلاق خوارج و رابطه‌های آن‌ها با همدیگر، مطرح می‌شود. فصول پایان‌نامه: این پژوهش در…