کلامی

چکیده: «موعظه» به‌عنوان یکی از شیوه‌های تربیتی ضروری و مؤثر در اسلام و در فرهنگ و رسوم جوامع بشری از وظایف مهم معلمان تاریخ بشریت، از آدم تا خاتم، برای رسیدن به کمال و سعادت و رستگاری انسان‌ها در زندگی مادی و معنوی، همواره وجود داشته است. در این پایان‌نامه این سؤال مطرح است که چرا در بسیاری از جوامع امروزی با وجود پند و اندرز خیرخواهان، عده‌ای توجهی به مواعظ ناصحان ندارند؟ به همین منظور، نگارنده به بررسی عوامل پذیرش و عدم پذیرش موعظه و مسائل پیرامون آن در آیات و روایات پرداخته تا راهکاری برای این معضل اجتماعی…
چکیده: یکی از مهم‌ترین دل مشغولی‌های عصر کنونی، مسئله روزی و کسب درآمد است. کار، مهم‌ترین و اصلی‌ترین شیوه درآمدزایی است. در میان آموزه‌های دینی به موارد متعددی تحت عنوان عوامل موفقیت در کسب و کار اشاره شده است. این پژوهش بر آن است تا به شناسایی و تبیین این عوامل بپردازد. هدف از این پژوهش شناسایی عواملی است که قرآن و روایات، آن‌ها را موجب موفقیت افراد در شغل و حرفه ایشان می‌دانند. برای این منظور از روش توصیفی تحلیلی با رجوع به قرآن، تفاسیر، روایات معصومین (ع) و سخنان اندیشمندان حوزه اقتصاد و مدیریت استفاده شده است. به…
چکیده: غفلت صفت ناپسندی است که قرآن و روایات خطر ابتلای به آن را به تعابیر گوناگونی گوشزد کردند. دقت در این آیات و روایات نشان می‌دهد که غفلت مهم‌ترین عامل بدبختی و اساس هلاکت انسان و عدم ابتلای به آن یا رهایی پس از ابتلا، اولین قدم رسیدن به سعادت جاودانی است. غفلت گونه‌ای از بی‌خبری است که متعلق آن امور مهم و سرنوشت‌ساز و در رأس آن‌ها خداوند متعال است. غفلت از خدا، جهان آخرت، مرگ و رهنمودهای پیامبران در سایه فکر غلط و هوی و هوس سلطه شیطان را بر انسان آسان می‌کند و انسان را از…
چکیده: غیرت عبارتست از دگرگونی انسان از حالت عادی و اعتدال به طوری که انسان را برای دفاع و انتقام از کسی که به یکی از مقدساتش اعم از دین و ناموس یا جاه و امثال آن تجاوز کرده از جای خود می‌کند. این ویژگی از صفات بارز الهی است و کسی غیرتمندتر از خدا نیست. غیرت دینی در آیات قران کریم و روایات معصومین (ع) جایگاه ویژه‌ای دارد.
چکیده: این پژوهش به بررسی معنا و مقصود عهد و وفا در قرآن کریم و نهج‌البلاغه از بعد اخلاقی اجتماعی بر اساس مبانی دانش معناشناسی می‌پردازد. از نتایج این پژوهش بیان چگونگی تحول معنایی عهد و وفا در قرآن و در نهج‌البلاغه است. همچنین بیان اینکه هر گناهی به مثابه بی‌وفایی به عهد الهی است و به آیه 60 سوره یس (أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَیْکُمْ یا بَنی‏ آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّیْطانَ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبینٌ: اى فرزندان آدم، مگر با شما عهد نکرده بودم که شیطان را مپرستید، زیرا وى دشمن آشکار شماست) باز می‌گردد. کلیدواژه‌ها:معناشناسی، عهد، وفا، قرآن،…
چکیده: هر جامعه‌ای برای گذران امور خود و رفع نیازهایش، به مشاغل گوناگون نیاز دارد تا با توجه به آن‌ها احتیاجات خود را برطرف سازد و افراد آن جامعه بتوانند به وسیله نعمت‌ها و موهبت‌های طبیعی توان خود را بالا ببرند، از این رو تمام مشاغل موجود در جوامع بشری که به نوعی با زندگی انسان ارتباط دارد، از دید بشر مهم و اساسی بوده و باید برای تحقق فرهنگ مناسب آن‌ها تدبیری مناسب اندیشید تا مقوله کار موجب تعالی بشر گردد. از دغدغه‌های اندیشمندان و صاحب‌نظران اسلامی در مقوله کسب و کار، پالایش و بازبینی فرهنگ کار است که…
چکیده: فتوت و جوانمردی به معنای آن است که انسان کمالات نفسانی را در وجود خویش محقق کند و رذایل را از بین ببرد. فضایل خاصی از قبیل: بذل، گذشت، دلاوری، ادب، دستگیری از ضعفا و ستاندن حق مظلومان در فتوت بسیار مورد توجه است و با توجه به رو به افول بودن مفاهیم یاد شده در جامعه و از سوئی دینی بودن جامعه‌ی ما، ضرورت پرداختن به موضوع فتوت از منظر دینی که رساندن انسان به کمالات اخلاقی را مهم‌ترین هدف خود معرفی می‌کند، دوچندان است.
 چکیده: چکیده اعتدال‌گرایی یکی از اصول برجسته و اثربخش در راستای اعتلای فرد و توسعه‌ی جامعه بشمار می‌رود. هر چند که بحث و بررسی پیرامون این اصل سترگ از زوایای گوناگون قابل بررسی است، اما پرداختن بدان در حوزه‌های دین‌شناسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش در پی آن است که ضمن معناشناسی دقیق اعتدال‌گرایی در ثقلین، به مبانی معرفت‌شناسی آن در حوزه‌های خداشناسی، انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی و … پرداخته و در پایان به این مهم بپردازد که بدون تمهید مقدمات برای تبلور پذیرفتن آن مبانی نمی‌توان امید به تحقق عینی آن داشت. روش تحقیق در این پژوهش، اسنادی -…
چکیده: آنچه امروزه جهان بشری به شدّت به آن نیازمند است، تعامل و گفتگوی ادیان در جهت کم کردن فاصله‌های موجود بین ادیان، تألیف قلوب پیروان آن‌ها و یکسو نمودن حرکت انسان‌ها به‌سوی سعادت است. از اصول گفتگوی ادیان، آگاهی پیروان هر دین از حکم اهانت به مقدسات ادیان دیگر است این آگاهی می‌تواند پیروان ادیان را از اهانت به مقدسات یکدیگر بازدارد و بستر را برای گفتگوی ادیان و تقریب پیروان ادیان و درنهایت آشکار کردن کمال اسلام فراهم نماید. اهانت به مقدسات هر یک از ادیان الهی، از جانب پیروان آن‌ها، گفت‌وگوی ادیان را به بن‌بست می‌کشاند؛ ولی…
چکیده: در این تحقیق پس از نقل تعاریف و اقسام هدایت و ضلالت از دیدگاه این دو عالم برجسته به مبانی آن‌ها که عبارت از: توحید افعالی، علم ازلی الهی، اراده مطلقه الهی و قدرت قاهره الهی است دست یافتم. البته این دو دانشمند اگرچه در ظاهر عناوین این مبانی اشتراک نظر دارند ولی هرکدام تفسیر و معنای خاصی را از این مبانی اراده می‌کنند. پس از دقت و بررسی دیدگاه‌های این دو دانشمند و عرضه آن‌ها به آیات قرآن، به اینجا رسیدم که هدایت به ابتدایی و پاداشی تقسیم می‌شود. هدایت ابتدایی از آن همه انسان‌هاست و هدایت پاداشی…
 چکیده: در عالم خلقت، معرفت و عبادت در رأس مصادیق خیر هستند چراکه خداوند فلسفه خلقت جن و انس را عبادت دانسته است؛ و تردیدی نیست که عبادت خداوند نیز بدون دستیابی به معرفت صحیحی از او حاصل نخواهد شد؛ و این معرفت و عبادت نیز جز از طریق ائمه (ع) به دست نخواهد آمد، زیرا که ایشان خود را محل معرفت خدا و طریق عبادت او معرفی کرده‌اند، آنجا که در تعالیم خود مکرر فرموده‌اند: اگر ما نبودیم خداوند شناخته نمی‌شد، اگر ما نبودیم خداوند عبادت نمی‌شد؛ بنابراین هر معرفتى که از درِ خانه اهل‌بیت (ع) بیرون نیامده باشد…
چکیده: عبدالله بن ابی یعفور از شمار اندک اندیشمندانی بود که همواره موردتکریم امام باقر و امام صادق (ع) بودند. با این‌ همه، اما ابعاد فکری و کلامی او چنان‌ که باید و شاید مورد تحقیق قرار نگرفته است. گستره شناخت امروزی ما از او به تبحر وی در دانش قرائت قرآن، فقه و وارستگی اخلاقی محدود و خلاصه‌ شده است. حال‌ آنکه تلاش‌های اعتقادی او در تبیین معارف اهل‌بیت (ع) چشمگیر بوده و بُعد کلامی او را آشکار می‌کند. این نوشتار با نگاهی به تاریخ تفکر امامیه و بازنمود فعالیت‌های اعتقادی عبدالله بن ابی یعفور در پی آن است…