کلامی

 چکیده: بحث ارتداد از مسائل مهم و روز جامعه‌ی امروزی به شمار می‌آید که ابعاد گوناگون آن در علم کلام- فقه- تفسیر و تاریخ قابل پیگیری می‌باشد و ضایعه‌ی ارتداد و بازگشت از دین حق به کفر یکی از خسارات مهم و جبران ناپذیری است که در طول تاریخ ادیان الهی بروز کرده است و شبهات و اشکالات گوناگونی با استناد به اصولی که در قرون اخیر از سوی مکاتب فلسفی غرب مطرح شده و تعارضی که میان احکام ارتداد با مقولاتی چون حقوق بشر با آزادی عقیده و آزادی بیان با مفهوم غربی آن احساس می‌شود به وجود آورده…
 چکیده: مسئله ارتداد از زمان پیامبر اعظم (ص) در تاریخ اسلام بوده است ولیکن مجازات مدون آن پس از پیامبر توسط فقهاي عظام با تکیه بر احادیث ائمه طاهرین تبیین و تنظیم شده است. شاید در گذشته به خاطر شرایط ویژه و اقتضائات خاص جهانی این احکام چندان مورد توجه نبوده و انتقادهایی به آن نمی‌شده است. ولی در حال حاضر این مسئله از دو منظر مورد توجه و نقد قرار گرفته است: 1) از منظر درون دینی و تعارض ظاهري آن با آیات قرآن که در آن‌ها اصول آزادي عقیده و دین و حق تحقیق و تصمیم به رسمیت…
چکیده: در این پژوهش، تطور مفاهیم ارتداد در پنج قرن اول هجری، در دو طیف منابع مذاهب همسو (مذاهب چهارگانه اهل سنت) و غیرهمسو (مذاهب شیعه و اباضیه خوارج) با حاکمیت (امویان و عباسیان) جست‌وجو شده است. همچنین تفاوت این مفهوم از نگاه راویان و فقهای هر دو طیف مذاهب تا پایان قرن پنجم مورد توجه و مقایسه قرار گرفته است. رویکرد نگارنده در این پژوهش، توصیفی و با الهام از روش‌های کیفی و کمی است که طی فرآیند معنایابی، معناکاوی و مفهوم یابی گزاره‌های فقهی و روایی صورت گرفته است.
 چکیده: تمامی مذاهب فقهی اسلامی مواردی را برای تحقق ارتداد شرط می‌دانند و برخی از شرایط تحقق ارتداد، مورد قبول بعضی از مذاهب فقهی نیست. شرط تشخیص ارتداد شهادت دو مرد شاهد عادل و اقرار دو بار مرتد است. همچنین هر کار یا سخنی که آشکارا دین را انکار یا مسخره کند موجب اثبات ارتداد می‌گردد. برخی از فقهای امامیه، توبه مرتد فطری را نمی‌پذیرند و گروه زیادی از آنان همانند اهل تسنن، توبه مرتد فطری را می‌پذیرند. درباره مرتد کیفرهایی همچون محرومیت از ارث، زندان ابد، تقسیم اموال، اعدام و … بیان شده است. امامیه در مورد زن و…
 چکیده: واژه ارتداد و رده نزد تمام لغویون به معنای رجوع بازگشت است. خواه از دین باشد و خواه غیر آن، تنها راغب اصفهانی، واژه رده را به معنای رجوع از دین در نظر گرفته است. از این‌رو نسبت معنای لغوی این واژه با آنچه در اصطلاح فقهاست، از نسب اربعه، عموم و خصوص مطلق است مگر واژه رده از نظر راغب که رابطه آن تساوی است. ارتداد در تعالیم اسلامی قرآن کریم و احادیث و سیره معصومین (ع) صرف بازگشت از دین و تغییر عقیده نیست، بلکه مرتد کسی است که پس از تبیین حق و حقیقت و گردن…
 چکیده: احادیثی با موضوع ارتداد صحابه در صحیحین آمده است. نظر به حساسیت مفهوم ارتداد فقهی و همچنین کاربرد این مفهوم درباره صحابه بررسی دلالی روایات با نظر به آراء شارحان اهل سنت امری ضروری به نظر می‌رسد. همچنین تعارض این روایات با ادله عدالت صحابه اهمیت آن را دوچندان می‌نماید. در پژوهش حاضر ضمن بررسی مفهوم ارتداد و صحابه این نتیجه حاصل شد که ارتداد دارای دو معنی اصطلاحی و لغوی است که در زبان عرب، آیات و روایات هر دو معنی به کار رفته است. کاربرد معنی لغوی در بحث جاری می‌تواند مفهوم فسق و نه کفر را…
 چکیده: در بخش اول این رساله چهار فصل گشوده شده که به بررسی آزادی در لغت و اصطلاح، آزادی تفکر و تعقل در امور دینی، آزادی انتخاب دین و مذهب و آزادی عقیده و مسئولیت اجتماعی در قبال آن پرداخته. در بخش دوم رساله نیز به مسئله ارتداد که یکی از شبهات مهم آزادی عقیده است پرداخته شده است.
 چکیده: از یک طرف آزادی در بیان عقاید و نظریات در قانون اساسی و کنوانسیون‌های بین‌المللی مختلفی که در این خصوص ایران به آن‌ها پیوسته است همچنین آیاتی از قران کریم نظیر «لا اکراه فی دین …» و از طرف دیگر عدم جرم انگاری صریح ارتداد در قوانین موضوعه و تنافی ظاهری آن با اصل قانونی بودن جرائم و مجازات موهم این معنا است که ارتداد جرم نمی‌باشد لیکن، وجود اصل 167 قانون اساسی و ماده 26 قانون مطبوعات و خطری که عدم جرم انگاری ارتداد حکومت جمهوری اسلامی را تهدید می‌کند تنظیم‌کنندگان سیاست جنایی تقنینی را وادار نموده در…
چکیده: ارتداد در لغت به معنای بازگشت و رجوع چیزی است، در اصطلاح به معنی کفر بعد از اسلام است. مرتد به ملی و فطری تقسیم می‌شود. آزادی فکر یکی از اصول مسلم اسلام است و در آیات متعدد قرآن کریم و در روایات معصومین (ع) به اثبات رسیده است. ارتداد با آزادی عقیده، دین و مذهب منافات ندارد، در پیش از اسلام نیز برای مرتد مجازات در نظر گرفته شده است، در قانون مجازات اسلامی قدیم ماده 513 آن و قانون مجازات اسلامی جدید مواد 262 و 263 به تعیین مجازات ساب النبی پرداخته است. در قانون جدید فقط…
 چکیده: بعد از رحلت پیامبر (ص) اعراب تازه مسلمان شده به دلایل مختلف از اطاعت دولت مرکزی سر باز زدند. در بسیاری از نواحی شبه‌جزیره عربی سرکوب شورش‌ها به‌عنوان جنگ‌های «ردّه» در تاریخ از آن ذکر شده است. مورخان دلایل مختلفی را برای این عدم اطاعت‌ها ذکر کرده‌اند مانند عدم پرداخت زکات، پیامبران دروغین، نافرمانی در پذیرش حق حاکمیت قبیله قریش و ادعای عدم شایستگی ابوبکر برای جانشینی حضرت محمد (ص)؛ اما این محققان تلاش می‌کنند به غیر از دلایل ذکر شده بالا یک تصویر تحلیلی از شکل کلی جامعه عربستان در زمان حضرت محمد (ص) ارائه نمایند. زمانی که…
چکیده: کفر یعنی پوشاندن و به کسی کافر می‌گویند که حقیقتی را انکار کرده و می‌پوشاند. در فقه کافر به کسی می‌گویند که منکر خدا، رسالت پیامبر اسلام (ص) و یا یکی از ضروریات دین باشد. یکی از مسائل بحث‌برانگیز در ارث، مسئله‌ی توارث مسلمان و کافر می‌باشد و این‌که کفر چه نقشی در ارث دارد و آیا مسلمان از کافر و بالعکس ارث خواهند برد. این موضوع تحت عنوان مانعیت ارث در مذاهب اسلامی (امامیه و اهل سنت) آمده است. مطابق فتوای امامیه و حقوق ایران مسلمان از کافر ارث می‌برد اما کافر ارث نمی‌برد؛ اما مطابق نظرات مذاهب…
 چکیده: این تحقیق در چهار فصل تنظیم شده است: در فصل اول، بعد از بیان مقدمه، مفهوم احباط از نظر لغوی و اصطلاحی و همچنین مفهوم تکفیر از نظر لغت و اصطلاح و نیز زمینه مورد بحث در اسلام در این فصل عرضه شده است. در فصل دوم، احباط و تکفیر در آینه آیات الهی بحث شده است. در فصل سوم، عوامل احباط و تکفیر در آیات قرآن و روایات اسلامی در دو بخش مجزا به‌طور مفصل بحث شده است. در فصل چهارم، بعد از بیان عوامل احباط و تکفیر، در این فصل نقطه نظرات و دیدگاه تنی چند از…