اخلاقی

چکیده: این تحقیق به ابتلا و تزکیه اخلاق پرداخته است و درصدد پاسخگویی به شناخت کلی ماهیت ابتلا و تزکیه اخلاقی و چگونگی تأثیر آن دو بر یکدیگر می‌باشد. انسان موجودی است که با قدرت انتخاب و تصمیم‌گیری می‌تواند خود را به سرحد کمال ارتقاء دهد؛ برای این منظور خداوند آزمایش و ابتلا را بر سر راه بندگانش قرار می‌دهد و از آنجایی که ابتلا سنّت دائمی و فراگیر است، تزکیه اخلاقی باعث می‌شود تا انسان عکس‌العمل مناسبی را در صورت مواجه‌شدن با بلایا داشته باشد، چرا که بی‌تابی در برابر این سنّت الهی اثرات سوئی را برای فرد به…

چکیده: علم‌آموزی و فراگیری دانش یکی از مناسبات انسانی است که نقش مهمی ‌در سعادت آدمی‌ دارد و می‌تواند از منظر اخلاقی محل توجه واقع شود. در فرآیند علم‌آموزی افعالی از انسان صادر می‌شود که می‌توان در باب حسن و قبح یا درستی و نادرستی آن‌ها سخن گفت. عالمان اخلاق و فلاسفه مسلمان و غیرمسلمان هر کدام دیدگاه‌های مختلفی در باب ملاک حسن و قبح و تشخیص نیک از بد ارائه کرده‌اند؛ ملاک‌هایی همچون سود و منفعت، لذت، وظیفه و تکلیف و فضیلت. از دیدگاه اسلام، آنچه یکی از اصلی‌ترین معیارهای اخلاقی بودن افعال و رفتار انسان را شکل می‌دهد…

چکیده: امید به زندگی اصطلاحی نوظهور و یک شاخص آماری است که نشانگر متوسط طول عمر افراد در یک جامعه است. این شاخص بیان می‌کند که هر عضو یک جامعه، چند سال می‌تواند توقع طول عمر داشته باشد با توجه به اهمیت این شاخص، دانشمندان رشته‌های علوم تربیتی و روانشناسی کوشیده‌اند تا عوامل مؤثر در امید به زندگی را موردبررسی و تحلیل قرار دهند. از سوی دیگر عطف توجه همگانی به این اصطلاح و جایگاه آن در ادبیات جهانی، بازخوانی این مباحث را برای محققان اسلامی نیز ضروری نموده است. روشن است به سبب نوظهور بودن این اصطلاح نمی‌توان انتظار…

چکیده: امید، حالتی نفسانی است که در آن، انسان با اموری که هم‌اکنون وجود ندارد، ولی انتظار وجود آن‌ها را دارد؛ نوعی دل‌بستگی و تعلّق خاطر پیدا می‌کند. امیدواری یک مقوله سه جزئی شناختی، عاطفی و حرکتی است. انسان امیدوار، انسان سرزنده، پویا، پرتحرک و شادابی است که در جهت دستیابی به امیدهای خود حرکت می‌کند. انسان با امید به این‌که تلاش او ثمربخش است، فعالیت می‏کند و اگر امید نبود انسان دست به هیچ اقدامی نمی‏زد. هدف این پژوهش بررسی و نتایج امید به خدا و آشنایی با شیوه صحیح امیدواری با استفاده از روایات نهج‏البلاغه است. علی (ع)…

چکیده: آرامش و سلامت روان، از نیازهای اساسی بشر به شمار می‌رود و دارای نقش کلیدی در کارکرد خانواده و جامعه است. قرآن معجزه‌ی جاویدان الهی است و خداوند متعال آن را هدایتگر انسان‌ها معرفی کرده است. از دیدگاه قرآن کریم، توکل به خداوند نقش اساسی در تأمین آرامش و سلامت روان دارد. قرآن کریم ابعاد مختلف وجود انسان را در نظر گرفته و برای تأمین آرامش و سلامت آن راهکارهای حیاتی ارائه نموده است. معنای روان از منظر قرآن با معنایی که در روان‌شناسی کنونی مطرح است، تفاوت ماهوی دارد. (این تفاوت در فصل اول مورد بررسی قرار گرفته…

چکیده: نوشتار به دنبال مفهوم شناسی آرامش، عوامل آرامش مادر و نقش آن در آرامش خانواده از دیدگاه قرآن و حدیث با بهره‌مندی از منابع تفسیری و روایی دست اوّل و منابع روان‌شناسی دست اوّل و دوم می‌باشد. واژه‌های امنیت، سلام، آسایش، راحت، سکینه، سکون، اطمینان، تثبیت، سکت، سبت، ربط و رکن در افاده مفهوم آرامش روحی و اطمینان خاطر مشترک‌اند؛ و واژه‌های پریشانی، اضطراب، قلق بر ناآرامی دلالت می‌کنند. خاستگاه آرامش، خداوند و جایگاه آن قلب انسان است؛ بر این اساس آرامش به حقیقی و کاذب تقسیم می‌شود. برخی عوامل نقش بیشتری در آرامش مادر و خانواده دارد؛ از…

چکیده: اهمیت تقوا در رفع گرفتاری‌ها از جمله مباحثی است که قران کریم و روایات رسیده از اهل‌بیت (ع) به آن پرداخته‌اند، انسان معاصر با در اختیار داشتن تکنولوژی خود را از خالق و معبود خویش بی‌نیاز دانسته و به زندگی کوتاه دنیا دل‌خوش کرده است، علیرغم وجود گرفتاری‌ها و مشکلات فراوان در زندگی دنیوی فرد از برخی آموزه‌ها، مانند تقوا غافل شده است، نگارنده تحقیق پیش رو با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و فن کتابخانه‌ای به تبیین اهمیت تقوا در رفع گرفتاری‌ها از دیدگاه قرآن و روایات پرداخته و با استناد به آیات نورانی قرآن و روایات به…

چکیده: پژوهش حاضر با هدف تهیه پاسخ مناسب برای این پرسش است که جنبه‌های آموزشی و تربیتی امید در اسلام چیست؟ و چه نقشی در سلامت روان انسان دارد؟ روش تحقیق، توصیفی –تحلیلی است و جامعه پژوهش (بستر تحقیق) کلیه کتب، پایان‌نامه‌ها، مقالات و سایت‌های مرتبط با موضوع پژوهش است نمونه تحقیق، کتب، پایان‌نامه‌ها، مقالات و سایت‌های مرتبط با موضوع در حد بضاعت علمی محقق است. روش جمع‌آوری داده‌ها کتابخانه‌ای و از ابزار فیش‌برداری استفاده شده است. طرح آن از طرح‌های تحقیق نظری و کیفی تبعیت می‌کند. در این پژوهش با توجه به هدف کلی و اهداف ویژه تحقیق به…

چکیده: انسان با مودت اهل‌بیت (ع) می‌تواند از طریق الگو گیری و متابعت، شوق از پیوند با ایشان و شرم از حریم آنان، درک معرفت و بصیرت یابی و با توسل و وساطت اهل‌بیت (ع) مسیر تهذیب و تزکیه اخلاقی را جامع‌تر، بی‌نقض‌تر و سریع‌تر بپیماید.

چکیده: تقوا از برترین معانی است که خداوند از انسان طلب کرده تا با کسب آن بندگانش را از یوغ بندگی غیر رها سازد و در منزلگاه موعود جای نهد. رساله حاضر در مقام تبیین و تحلیل جایگاه تقوا در مکانیسم معنایی قرآن کریم می‌باشد. شیوه پژوهش معناشناسی با تکیه بر نظریه میدان معنایی با رویکرد همزمانی است. معناشناسی همزمانی، بر اساس نسبت‌های بینامتنی، واژگان مرتبط را تحلیل می‌کند. نسبت‌هایی که در این رساله برای تحلیل میدان معنایی تقوا در نظر گرفته شده است، عبارتند از: نسبت هم‌نشینی، جانشینی و تقابل. هم‌نشین‌های تقوا به هم‌نشین‌های زمینه‌ای، تأثیرگذار، مکمل و تأثیرپذیر…

چکیده: هدف از این تحقیق بررسی حقیقت و مراتب تزکیه نفس در قرآن می‌باشد. در واقع طبق منابع اسلامی ‏ورای قلب محسوس «نفسی» است که حقیقت انسان است. بعضی آن را «نفس» و بعضی «دل» و بعضی ‏‏«روح» گفته‌اند. این نفس برای «شناخت» حق‌تعالی و ادراک حقایق به نحوی که اگر حجابی برای این نفس ‏پیدا شود و از مشاهده ربوبیت و ادراک معقولات عاجز بماند بیمار است؛ و آن «حجاب» را قرآن «مرض» ‏نامیده است. در این نوشتار تلاش شده است سنخ شناسی مدنظر قرآن که عبارت است از: نفس اماره ‏، لوامه، مطمئنه و همچنین عوامل تزکیه نفس…

چکیده: هدف از این پژوهش، بررسی کارکردهای معنوی و تربیتی توکل به خداوند در قرآن و روایات است تا با شناخت این فضیلت اخلاقی و کارکردهای مهم آن، سعی در تحصیل آن نموده و از ثمرات و آثار مفید و ارزنده آن بهره‌مند شویم. بر این اساس در این پژوهش ضمن بیان مفهوم توکل به خدا از دیدگاه قرآن و روایات، با استفاده از منابع اخلاقی، تفسیری و روایی به بیان مهم‌ترین کارکردهای توکل به خداوند در ابعاد و جنبه‌های معنوی آن پرداخته‌ایم که مشتمل است بر: عزت و محبوبیت نزد خداوند، آرامش و اطمینان قلبی، عزت اجتماعی و احساس…