اخلاقی

چکیده: در این تحقیق یکی از واژه‌ها و اصطلاحات دینی و اخلاقی یعنی «توکل» مورد بررسی قرار گرفته است. بر همین اساس برای درک مفهوم توکل ابتدا مفهوم لغوی و اصطلاحی توکل را مطرح کرده و سپس به بررسی آیات و روایات پیرامون توکل پرداخته‌ایم. در آیات قرآن، خدا انبیاء و پیروان آن‌ها را متوکلین واقعی می‌داند و در مواردی هم آن‌ها را امر به توکل می‌کند و نشانگر این است که تکیه و اعتماد فقط باید به خداوند باشد. توکل از مراتب توحید افعالی خداوند است که دیدگاه توحیدی لاحول ولا قوه الا بالله بیانگر آن می‌باشد. همچنین حقیقت…

چکیده: در این رساله، مبحث خوف و رجاء و اثرات تربیتی آن توضیح داده شده و با نگاهی نو، واقعیات و شبهات موجود در جامعه مورد بررسی قرار گرفته است. آثار تربیتی مثبت و منفی انواع ترس‌ها و امیدهای ممدوح و مذموم تبیین شده است. این پایان‌نامه شامل: یک بخش مقدماتی، سه فصل و یک خاتمه به شرح ذیل می‌باشد: بخش مقدماتی، شامل: تبیین موضوع و اهمیت بحث، مبانی بحث، پیشینه تحقیق و محدودیت‌های تحقیق. فصل اول، شامل: کلیدواژه‌ها و کلمات مترادف و مقابل آن‌ها. فصل دوم، شامل: خوف، اقسام و آثار تربیتی مثبت و منفی مترتب بر آن‌ها. در…

چکیده: معناشناسی تحقیق و مطالعه تحلیلی در مورد کلمات کلیدی زبان است؛ از آنجا که واژه تقوا از واژگان کلیدی نهج‌البلاغه است. در این پژوهش مورد تحلیل معناشناسی قرار گرفته است. سؤالات اصلی که پژوهش حاضر در صدد یافتن پاسخ آن می‌باشد، از این قرار است: 1 ـ آیا تحقیق در معنای واژه تقوا که با نگاه زبان‌شناسی جدید صورت گرفته، معنای واژه را در کلام حضرت علی (ع) در نهج‌البلاغه تغییر می‌دهد و فراتر از معنای لغوی به‌پیش خواهد برد؟2 ـ آیا رفتارهای واژه‌ها در هر مورد از کلام حضرت با موارد دیگر فرق می‌کند؟3 ـ آیا در رفتار…

چکیده: پایان‌نامه حاضر به بررسی احکام آرامش‌بخش قرآن در حیطه‌ی نظام خانواده می‌پردازد و هدف از آن دستیابی به راهکاری برای ایجاد آرامش و ثبات خانواده است. در این پایان‌نامه که به روش اسنادی و تحلیلی تهیه شده است در هر بخش پس از پرداختن به آیات و نظرات مفسرین و روایاتی که ذیل آیات مورد نظر وجود دارد برای تبیین مطالب به‌تناسب موضوع به مباحث فقهی و اجتماعی و روانشناسی پرداخته شده است و مقایسه‌ای بین دستور قرآن و عملکرد ما در جامعه‌ی فعلی صورت گرفته است. با بررسی احکام خانواده در قرآن وظیفه‌ی هر کس با توجه به…

چکیده: تربیت انسان از موضوعات مهم هر مکتب است، اما مکتب اسلام به این موضوع عنایت ویژه دارد به طوری که خداوند که رب‌العالمین است، پیامبران از جمله پیامبر گرامی اسلام را با کتاب تربیت یعنی قرآن کریم فرستاده و امامان معصوم (ع) را پس از پیامبر (ص) تعیین نموده تا به امر مهم تربیت بپردازند و روش‌های صحیح و عوامل مهم و مؤثر در تربیت را معرفی کنند. از جمله مهم‌ترین عوامل تربیت، تقواست که در آیات و روایات بر آن تأکید زیاد و سفارش فراوان شده و این عامل منشأ آثار مثبت بسیار است که رساله حاضر به…

چکیده: در مباحث اخلاقی یکی از مباحث اساسی، تعریف دقیق و شناخت حدومرزهای اوصاف وجودی است، چه‌بسا این اوصاف به دلیل اهمال در این مورد با معنای مقابل آن‌ها که از رذائل هستند مشتبه گردند، یکی از این اوصاف اعتمادبه‌نفس است که فضیلتی است بین دو رذیله، آنگاه که فرد در آن زیاده‌روی نموده و تنها به خود و توانایی‌های خود تکیه نماید و خود را برتر از دیگران ببیند، در دام تکبر و هرگاه در آن کم گزارد به حقارت نفس دچار گردد و فضیلت دیگر، حسن معاشرت است؛ گروهی به‌غلط هرگونه ستایشی را ناپسند می‌شمارند، در حالی که…

چکیده: رسول خدا (ص) به استناد آیه دوم سوره جمعه سه برنامه مهم را دارا می‌باشد. 1) خواندن آیات پروردگار بر آن‌ها و آشنا ساختن گوش‌ها و افکار با این آیات. 2) تعلیم، یعنی وارد ساختن این حقایق در درون جهان آن‌ها. 3) تزکیه نفوس و تربیت ملکات اخلاقی و انسانی. پایان‌نامه حاضر در پنج فصل تهیه شده است، فصل اول: مباحث کلیات مطرح کرده‌ایم. در فصل دوم: شرایط تزکیه بیان شده. فصل سوم: از مهم‌ترین عوامل تزکیه بحث شده. فصل چهارم: مراحل تزکیه مطرح شده. فصل پنجم: موانع تزکیه بررسی‌شده است. فصول پایان‌نامه: این تحقیق دارای پنج فصل می‌باشد:…

چکیده: حب و بغض دو حقیقت نهفته فطرت آدمی است که دست خلقت الهی در کمون انسان‌ها سرشته است. دین اسلام آیینی است متصل به وحی که جهت این خصیصه را ترسیم و مصادیق محبوب و یا مبغوض را معلوم دینداران به آیین محمدی (ص) کرده است. باید گفت که هم قران کریم و هم متون روایی منقول از پیامبر اکرم (ص) و همه‌ی ائمه بزرگوار شیعه (ع) همواره مرزها و فرهنگ مربوط به این ویژگی فطری را تشریح و موضوعات اصلی و فرعی آن را چه در اعتقاد و چه در عمل سامان بخشیده‌اند. در این پایان‌نامه سعی بر…

چکیده: به سبب ارزش و اهمیت والای مثبت اندیشی و خوش گمانی در تمام امور و پیامدهای مبارک آن، از جمله سلامتی و آسایش روح و روان فرد و جامعه، موضوع این تحقیق به خوش گمانی یا «حسن ظن» اختصاص یافت. این صفت با تمام ابعادش شامل حسن ظن به خدا، به خود، به همنوع و به جهان آفرینش خواهد بود. در آموزه‌های دینی به این ویژگی به‌عنوان صفتی برجسته توصیه شده و از بدبینی و سوءظن در جامعه ایمانی نهی شده است. خدای متعال نیز مؤمنان را از هر گونه بدگمانی و بدبینی که موجب تضییع شخصیت و حرمت…

چکیده: بر اساس تعالیم اسلامی تزکیه‌ی نفس، نقش مهمی در نورانیت قلب، برای دریافت علوم الهی دارد و تنها راه ورود به سطوح بالاتر زندگی معنوی و مشاهده‌ی معارف الهی است. قرآن کریم مهم‌‌ترین شرط ژرفکاوی در متن مقدس قرآن و عبور از لفظ به معنا و از معنا به حقایق قرآن را، تزکیه‌ی نفس قرار داده‌ است تا جایی که معتقد است: فهم عمیق حقایق قرآن در انحصار پاکان است «لَایَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ»(واقعه،79). برای تحقق این امر، تبعیت از متعالى‌‌ترین و شایسته‌‌ترین الگوی انسانیت، پیامبر اکرم (ص) را پیشنهاد می‌نماید «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ»(احزاب،21). روایات…

چکیده: توکل سپردن کارها به خدا و اعتماد به لطف اوست. مقام توکل پایین‌تر از مراحل رضا، تسلیم و توحید است؛ توکل بر خدای سبحان ضامن همه امور است و خدا امور متوکلان را کفایت می‌کند. نجات یافتن از ناراحتی‌ها، غم و اندوه، گشایش در گرفتاری و رزق، نصرت حق در غلبه بر باطل، هدایت از گمراهی به نور، رهایی از ترس، رهایی از شر منافقان و بدزبانان و تحمل آزار دشمنان در دفاع از دین خداوند، رها شدن از طوفان غریزه حب جاه و مال، رها شدن از مشکلات جنگ‌ها، تصمیم‌گیری‌ها، مهاجرت‌ها، بی‌کسی‌ها، بی‌پناهی‌ها، نیرنگ‌ها و فریب‌ها و سرکشی‌های…

چکیده: آنچه این رساله در پی آن است بررسی آثار اخلاقی فریضه حج می‌باشد. حج یکی از فریضه‌های مهم اسلامی است که به دلیل نقش اساسی که در حفظ و حراست اسلام دارد، همواره در میان مسلمانان جایگاه رفیعی داشته است. مسئله حج و محتوای گسترده و حرکت آفرین آن‌چنان است که مولای متقیان حضرت علی؟ می‌فرمایند: «لایزال الدین قائما ما قامت الکعبه». این عبادت عظیم دارای ابعاد فراوانی است که یکی از آن ابعاد بعد اخلاقی حج است. اگر به حج به‌عنوان یک سفر عبادی که در تربیت روحی انسان مؤثر است نگریسته شود تغییر و تحولات اساسی در…