چکیده: در جهان اندیشه شیعی به دلیل گستردگی و دیرینه فراوان این مکتب، شخصیتهای بزرگ فراوانی درخشیده و البته به این اندیشه نیز کمال و توسعه بخشیدهاند، از دورههای مهم تاریخ تشیع به لحاظ تأثیر شگرف آن در فرهنگ دینی، فاصله بین قرون چهارم تا آغاز قرن دهم هجری است. در این دوره از جمله اقشار تأثیرگذار بر تحولات و اوضاع اجتماعی شیعیان، افراد و اشخاص صاحب نام شامل: علما و فقهای مدارس علمیهی به ویژه نجف، بغداد، حله و… بودند. پیش از ورود سلجوقیان به بغداد، محافل علمی در این شهر رونق داشت که در رأس آنها شیخ مفید،…