پایان-نامه

چکیده: این تحقیق عبارت است از «بررسی شعر شیعی از قرن هفتم تاپایان قرن هشتم هجری»؛ یعنی دورانی که تسنن مذهب رایج و مورد حمایت حاکمان وقت در ایران بوده است. برای فراهم نمودن مجموعه‌ای منسجم از سیر شعر شیعی در این سرزمین، نگاهی به جامعه ایران در قرن‌های هفتم و هشتم شده و ابعاد گوناگون آن بررسی گردیده است. در بعد سیاسی، مشخص گشته که برخی از حاکمان مانند خوارزمشاهیان و ایلخانان مغول، برعکس غزنویان و سلجوقیان، در برابر تشیع، تسامح و در بعضی موارد به آن گرایش داشته‌اند و این خود سبب تقویت شعر شیعی گشته است؛ هرچند…
چکیده: عقل در عرصه‌های نظری اعم از علوم طبیعی و ریاضی، بخصوص فلسفه اولی، دائماً با کنجکاوی در جهت کشف حقایق و معارف قدم برداشته است. ولی این مساله که آیا عقل را یارای کمک به انسان در عرصه عمل، جهت کشف هنجارها و باید و نباید های شخصی و اجتماعی می‌باشد یا نه؟ سوالی است که این نوشتار سعی کرده جواب آن را در حکمت و فلسفه اسلامی و از دیدگاه بزرگان علماء و فلاسفه در چار چوب اندیشه عقلانی شیعه بررسی کند. عقل عملی و حکمت عملی همیشه در بین حکمای اسلامی و متکلمان و اصولیین از فقهای…
چکیده: یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در فرهنگ و هنر هر قوم و کشوری با نمادهای متعدد بازتاب می‌یابد، جلوه‌های اعتقادی و دینی آن سرزمین است. از شاخصه‌های هنر اسلامی ایران، ارتباط بین هنر و اعتقادات، باورها وآدابی است که ریشه در مذهب شیعه دارد و در متون ادبی و مذهبی و هنر‌های مختلف به‌طور گسترده بازتاب یافته است. در قلمرو هنر اسلامی و در قلب هنر شیعی حضرت علی (ع) جایگاه ویژه‌ای دارد. فرهنگ و ادبیات رسمی و عامه‌ی مردم آکنده از اشارات و تعبیرات و نقل و حدیث از مولا علی (ع) است. نقاشی‌های عامه نیز به‌عنوان جلوه‌ای…
چکیده: مسئله اتّحاد اسلامی قرن‌هاست که از سوی مصلحان دینی، در جهان اسلام مطرح گردیده است، اما این نهضت، متأسفانه باوجود تلاش‌های مخلصانه و خستگی‌ناپذیر داعیان آن، هنوز به نتیجه چشمگیری دراین‌باره نائل نگردیده است. علاوه بر کارشکنی‌ها و دسیسه‌های قدرت‌های بیگانه و خارج از جهان اسلام که منافع خویش را همواره درگرو تفرقه و تشتت آراء مسلمین جست‌وجو کرده‌اند، می‌توان از عدم درک صحیح مسلمین از اصل تبرّی نیز به‌عنوان یک مانع مؤثر در تحقق این آرمان مقدّس نام برد. این پژوهش برای پاسخ به این پرسش که آیا بین ادلّه اتّحاد اسلامی و ادلّه تبری تعارضی وجود دارد…
 چکیده: فصل اول: 1) امامت در لغت و اصطلاح، 2) امام چرا؟ 3) مقصود از لفظ امام 4) احتیاج به وجود امام، 5) نصب امام لطف است برحق تعالی واجب. فصل دوم: 1) امام باید افضل از رعیت باشد، 2) طریق تعیین امام و تعیین امام به عهده کیست؟ 3) ضرورت معرفت امام از حیث نقل و عقل. فصل سوم: 1) امام مهدی کیست؟ 2) ولادت آن حضرت نزد تشیع، 3) اسماء گرامی آن حضرت و وجهه تسمیه آنان، 4) نسب امام زمان (عج) نزد علماء اهل سنت. فصل چهارم: صفات و ویژگی‌های امام زمان (عج)، 1) افضلیت امام بر…
 چکیده: شناخت اوضاع مذهبی و سیاست‌های مذهبی شاهان زندیه از مهم‌ترین مسائل دوره فترت بین صفویه تا قاجاریه می‌باشد چراکه این دوره کوتاه‌مدت به‌مثابه میان‌پرده‌ای بین دو دوره مهم و حساس صفویه و قاجاریه محسوب می‌گردد وشناخت صحیح و دقیق این دو دوره به‌منزله فهم حوادث و رویدادهای و وضعیت کنونی ایران تلقی می‌گردد. به‌منظور شناخت و بازخوانی حوادث عصر زندیه لازم است مسائل مذهبی و نگرش حکومت زندیه به این مقوله موردتوجه قرار گیرد. جامعه متنوع و متکثر عصر زندیه ترکیبی از پیروان ادیان و مذاهب گوناگون الهی به‌حساب می‌آمد و حکومت مرکزی به دلیل اینکه وارث عصر صفویه…
چکیده: شهرت گرایش اکثریت به یک رأی و نظر خاص است و به سه قسم روایی و عملی و فتوایی تقسیم می‌شود. در کتاب‌های اصولی بیشتر از شهرت فتوایی سخن به میان آمده است و کمتر به مباحث مربوط به شهرت روایی و عملی پرداخته‌شده است. در بسیاری از موضوعات فقهی پای شهرت و آرای مشهوره به میان می‌آید و رای و نظر مشهور از اهمیت بیشتری برخوردار می‌گردد، ولی به این نکته باید توجه داشت که در نقد و بررسی آرا نباید تحت تأثیر رأی و نظر مشهور قرار گرفت. نقش و جایگاه شهرت در استنباط احکام شرعی و…
چکیده: یکی از گونه‌های ادبیات، ادبیات عاشورایی است که در طی 14 قرن گذشته در میان توده‌های مردم از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده است. خاستگاه این نوع ادبی، مردم است. اولین حکومتی که به شکل جدی و حتّی گسترده به واقعه عاشورا پرداخت، حکومت صفویان بود زیرا به خاطر رسمی اعلام شدن مذهب شیعه و تشویق شعرا به سرودن اشعاری در مدح و منقبت اهل‌بیت، ادبیات عاشورایی به‌ویژه شعر آن گسترش خاصی پیدا کرد. از میان شاعران دوره صفویه، به ترتیب تاریخی به افرادی چون اهلی شیرازی، محتشم کاشانی، وحشی بافقی، فیّاض لاهیجی، شفایی اصفهانی، حزین لاهیجی، عاشق…
چکیده: پس از حوادث مهمی که در تاریخ اسلام برای اهل‌بیت (ع) رخ داد، خون تازه‌ای در کالبد امت اسلامی به جریان افتاد و پژواک آن در طول قرن‌‌ها طنین‌افکن شد؛ و ادبیات از مهم‌ترین حوزه‌‌هایی بود که در تمامی ادوار از گذشته تا دوره معاصر از این حوادث به‌طور روشن متأثّر شد. در دوره انحطاط نیز شاعران شیعی، به ذکر احساسات و عواطف دینی خود پرداختند. علی بن عیسی إربلی یکی از شاعران این عصر می‌باشد که در اشعار خود به ذکر مناقب اهل‌بیت (ع) می‌پردازد، اشعاری که با بهره‌گیری از آیات قرآن و احادیث از عواطف و احساسات…
چکیده: بیانات حضرت عل ی (ع) در نهج‌البلاغه، سرشار از دلایل روشن، منطقی و بدیهی در خصوص مسائل گوناگون برای هدایت مردم به‌سوی حقایق می¬باشد. در زمینه‌های موضوعات کلامی نیز از این دلایل در نهج‌البلاغه به‌وفور یافت می‌شود که در این رساله از آن‌ها بانام «برهان» یادشده است و هدف از این تحقیق، گردآوری و مقایسه‌ی آن‌ براهین با براهین مشابه در کتاب‌های کشف‌ المراد و شوارق الالهام است و روشی که با استفاده از آن تحقیق صورت گرفته،‌ توصیفی اسنادی با تکیه بر تحلیل محتوا می‌باشد. براهین نهج‌البلاغه به سه دسته قابل تقسیم‌بندی‌اند: 1- براهین مربوط به خدا و…
چکیده: پژوهش حاضر، دیدگاه‌های عارفان معاصر در کشف و شهود عرفانی یا همان تجربه عرفانی و مؤلفه‌های آن را تجزیه‌وتحلیل کرده و شیوه‌های عقلانی و برهانی آنان در تبیین مفهوم مکاشفه عرفانی و شاخصه‌های آن را شرح می‌دهد. ازنظر نویسنده عرفای متأخر بر اهمیت علمی و ارزش عملی مکاشفه با روش‌های خاص خود تأکید می‌کردند و در زنده نگاه‌داشتن و پویا ساختن مسائل عرفانی اهتمام می‌ورزیدند و با این‌که خود هرکدام به‌عنوان یک فقیه، متکلم و فیلسوف تمام‌عیار بودند، اما بر مسئله مکاشفه پایبندی خاصی نشان داده و مقولات جدیدی در این عرصه پدید آوردند؛ به‌طوری‌که مسئله تجربه دینی غرب،…
چکیده: با گسترش اسلام و وسعت قلمرو آن، تفکر شیعی به وسیله شیعیان در میان مردم در مناطق مختلف نفوذ کرد. می‌توان گفت یکی از عوامل اصلی گرایش مردم به تشیع، رفتار و گفتار اهل بیت و یاران صادق و عدالت محور آن‌ها بود. از جمله نقاطی که مذهب و تفکر شیعه در آن رسوخ کرد و در ضمیر و اندیشه مردم جای گرفت سرزمین شام است. تشیع در منطقه‌ی شامات از نخستین سال‌های ورود اسلام دیده می‌شود. در دوره‌ی خلافت عثمان ابوذر به منطقه ربذه شام تبعید می‌شود و همین هجرت اجباری او زمینه‌ساز آشنایی مردم با امام علی…