پایان-نامه

چکیده: امامت و ولایت یکی از مسائل مهم اعتقادی به شمار می‌رود که از صدر اسلام تاکنون تلاش‌های بسیاری در اثبات آن صورت گرفته است و یکی از شیوه‌های مهم در این زمینه، بهره‌گیری از آیات قرآن است که در منابع فریقین در این موضوع موردپذیرش قرارگرفته باشد. در پژوهش حاضر، این مسئله با محوریت مباحثی که مرتبط با اثبات ولایت امام علی می‌باشد موردبررسی قرارگرفته است. امام کسی است که معصوم بوده و در ویژگی‌های انسانی مانند علم، تقوا و نیکوکاری در بالاترین مراتب قرارگرفته است. امام در هدایت باطنی انسان‌ها نقش دارد و مواردی مانند تعلیم و تربیت،…

چکیده: رساله‌ی حاضر، به بررسی یکی از توقیعات امام زمان (عج) که در پاسخ به سؤال‌های اسحاق بن یعقوب است، می‌پردازد. در ابتدا سند این توقیع شریف و اشکال‌های وارده بر آن، مورد ارزیابی قرار گرفته و نگارنده با تمسک به دلایل مختلف که از مهم‌ترین آن‌ها، نقل این روایت توسّط شیخ کلینی (ره) بوده است، سعی در اثبات صحت سند این توقیع دارد. سپس توقیع شریف از نظر محتوایی به مباحث کلامی، فقهی و رجالی تقسیم شده و هر یک مورد بررسی قرار گرفته است. مباحث کلامی به تبیین و تفسیر پاسخ‌های امام (عج) پیرامون مسائلی از قبیل علل…

چکیده: کیسانیان پیروان فرقه کیسانیه که مشروعیت خود را به‌واسطه انتساب به محمد بن حنفیه می‌دانستند در بستر تحولات سیاسی و اجتماعی جامعه عصر اموی شکل گرفتند. انتقام‌جویی سرسختانه موالی کوفه از قاتلان امام حسین و اشراف کوفه تحت رهبری کیسان ابو عمره باعث شد که نام کیسان در کوفه و عراق پرآوازه گردد. کم‌کم هواداران مختار که طرفدار امامت محمد بن حنفیه بودند به نام کیسانی و کیسانیه معروف شدند. این جماعت ترکیبی از موالی ایرانی و عرب بودند و شامل شیعیان سیاسی و غالی بودند که تحت عنوان سبائیه و خُشَبه نیز از آن‌ها یاد شده است. این…

چکیده: سفیانیان، یکی از تیره‌های امویان بودند که پس از خلفای راشدین خلافت را به دست آورده و دمشق را به پایتختی خود انتخاب کرده بودند. دمشق، در زمان سفیانیان در شرایطی پایتخت بود که مهم‌ترین هدف آن‌ها مشروعیت بخشی به خلافت و اخذ تأیید عمومی از جانب گروه‌های مردمی بود. در آن شرایط استقبال اعراب مهاجر ساکن دمشق از هم‌نژادان خود باعث تقویت حس هم‌وطنی دوطرفه بود. آنجا مقر سران هم‌رأی و هم‌نظر سردمداران بود. سفیانیان با یک چشم به تثبیت قدرت خود در قلمرو کنونی و با یک‌چشم دیگر به توسعه قلمرو و سرازیر نمودن ثروت به‌سوی دمشق…

چکیده: سازمان وکالت، سازمانی است که از عصر امام صادق (ع) تا پایان دوران غیبت صغرا به فعالیت می‌پرداخته است و ضروری‌ترین دلیل تشکیل آن، پراکندگی شیعیان در مناطق مختلف و دشواری دسترسی آنان به ائمه (ع) بوده است. این سازمان، به‌عنوان شبکه‌ای منسجم و مطمئن، شیعیان اقصی نقاط عالم اسلام را از خراسان گرفته تا شمال آفریقا، به رهبران سازمان وکالت که همان امامان معصوم (ع) بودند، مرتبط می‌ساخت و اهدافی چون: جمع‌آوری وجوهات شرعی، نذورات، هدایا، مکتوبات شیعیان اعم از سؤالات فقهی و درخواست‌ها، رفع شبهات، آماده‌سازی شیعیان جهت ورود به عصر غیبت و پذیرش غایب بودن امام…

چکیده: موالی جمع مولی است؛ و مولی، در اصل بنده آزادشده‌ای بود که به جهت فقدان جایگاه اجتماعی به سرور قبلی خود انتساب پیدا می‌کرد. همچنین در عرف مسلمانان، مولی مفهوم عام داشت و بر نومسلمان غیر عرب اعم از فارس، رومی، آفریقای و ترک اطلاق می‌‌شد که در رساله حاضر هر دو معنا مورد نظر است. انگیزه‌های سیاسی، شرایط اجتماعی، در کنار حمایت‌های همه‌جانبه اهل‌بیت (ع) به‌عنوان راهبران مذهب تشیع سبب شد تا عده‌ای از موالی به این مذهب گرایش پیدا کنند، گرایش این عده از موالی به تشیع از روی بصیرت و آگاهی صورت گرفت. این انتخاب آگاهانه…

چکیده: عباسیان برای رسیدن به خلافت، با طرح شعارهای عوام‌فریبانه، توانستند همه مخالفان اموی اعم از هاشمیان و موالی به‌ویژه ایرانیان را با خود همراه سازند. شعار الرضا من آل محمد، ارتباط عباسیان با مردم خراسان و انتخاب ابومسلم به‌عنوان رهبر انقلاب، عاملی شد تا شیعیان و ایرانیان که در پی اهدافشان بودند، به زیر پرچم عباسیان گردآورد. پس از سقوط حکومت امویان، زمان آن رسید تا شخص علوی را که قیام به نام وی آغاز شده بود، به‌عنوان خلیفه انتخاب کنند. لیکن عباسیان ابتدا با کنار زدن خاندان علی (ع)، خود بر مسند خلافت تکیه زدند. سپس، عباسیان ایرانیان…

چکیده: زندگی ائمه به یک بعد خلاصه نمی‌شود بلکه دارای ابعاد گوناگون است که یکی از آن‌ها شأن رهبری سیاسی جامعه می‌باشد، ائمه علاوه بر شأن رهبری دینی شأن رهبری سیاسی را نیز دارا می‌باشند. با این وصف، به اعتقاد ما که حق حاکمیت از آن ائمه می‌باشند و آن‌ها باید اداره‌ جامعه را به عهده می‌گرفتند، اما در عمل چنین نشد و امامان معصوم یکی پس از دیگری از این حق محروم شدند. بنی‌امیه یکی از طایفه‌های مطرح در زمان علی و امام مجتبی و امام حسین نقش عمده‌ای در محروم کردن ائمه از این حق داشت، به‌طوری‌که بعد…

چکیده: توجه به نقش عالمان و تحولاتی که ایشان در هر دوره‌ای آفریده‌اند در مطالعات تاریخی آن دوره نقش برجسته‌ای دارد. یکی از عمده‌ترین قسمت‌هایی که درباره دوره صفویه و تحولات آن باید مورد مطالعه قرار گیرد، حوزه علمیه اصفهان و نقض علمای آن حوزه کهن در تحولات علمی آن دوره می‌باشد. این نقش‌آفرینی علما نیز زمینه‌هایی نیاز داشت و نتایجی نیز در بر داشت که در این نوشته بدان‌ها پرداخته‌ایم.