کلامی

چکیده: پژوهش حاضر به بررسی معنای زندگی، مبانی و پیامدهای کلامی آن در آموزه‌های شیعه پرداخته و سعی بر این داشته است که معنای زندگی را در هندسه معرفتی شیعه ترسیم و تبیین کند. در این رابطه نظریه‌ها و مکاتب مختلف دیدگاه‌های گوناگون اما ناقصی درباره معنای زندگی مطرح کرده‌اند. لذا پرداختن به این مقوله از منظر اسلام به‌عنوان جامع‌ترین و کامل‌ترین دین الهی ضروری هست. این تحقیق با روشی تحلیلی-توصیفی و با جمع‌آوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای و بهره‌گیری از نهج‌البلاغه، احادیث و آیات قرآن به تبیین این مهم پرداخته است و پس از بررسی سه معنای زندگی یعنی…

 چکیده: قرآن، کتاب الهی و معجزه جاودانه آخرین پیام‌آور الهی برای بیان اغراض و مفاهیم موردنظر خود در راستای هدایت انسان به سرمنزل مقصود برترین و زیباترین روش‌های حکیمانه را در قالب ترکیب‌ها و الفاظ فصیح و بلیغ به‌کاربرده است. ازجمله این روش‌ها، زینت کلام با پرسش‌ها و پاسخ‌هایی است که آدمی را به‌طور غیرمستقیم در مسیر معانی بلند و اهداف والا سوق می‌دهد. اسلوب استفهام ازجمله اسلوب‌هایی است که قرآن کریم مکرر از آن استفاده می‌کند و حدود 1200 بار این اسلوب بیان در آن به کار گرفته‌شده است و با توجه به این‌که پروردگار سبحان، آگاه و عالم…

 چکیده: این پژوهش بر محور تبیین آفرینش از منظر فلسفه و کلام اسلامی و بررسی تطبیقی آن با قرآن کریم نگاشته شده است. مسئله اصلی در این پژوهش آن است که آفرینش جهان را از منظر کلام اسلامی (نظریه خلق از عدم) و از منظر فلسفه اسلامی (نظریه فیض) تبیین نموده، ضمن تبیین دیدگاه قرآن در مسئله آفرینش، در تحلیل نهایی به بررسی تطبیقی این دو دیدگاه با قرآن کریم بپردازد. تأکید در تبیین دیدگاه فلاسفه بر صدرالمتالهین و در تبیین دیدگاه قرآنی، بر المیزان است. دو تفسیر از شیعه (تبیان و مجمع‌البیان) و دو تفسیر از اهل تسنن (مفاتیح…

 چکیده: موضوعی که در این پایان‌نامه موردبحث است تبیین معاد و ضرورت آن و بررسی شبهات از دیدگاه متکلمین مسلمان است. پس از بیان مقدمه و کلیاتی از مسائل رساله راجع به ضرورت و امکان معاد، معاد در لغت و اصطلاح و در آیات و روایات، در فصل دوم نگارنده به بررسی و تبیین معاد از دیدگاه متکلمین مسلمان می‌پردازد. کوشش شده است در حد توان و یارای خویش آراء و اندیشه‌های گوناگون گروه‌های مختلف مسلمان، چه از لحاظ کلامی همانند معتزله و اشاعره و شیعه و چه از لحاظ قرآنی بررسی شود. در فصل سوم نگارنده به بررسی و…

چکیده: عرفان و تشیع دو عنوان دال بر حقیقت واحدی هستند که به دلایل گوناگون به‌ناچار از هم فاصله گرفتند تا اینکه با کم شدن این فاصله به‌تدریج هرکدام گرایش‌های ذاتی خود را نسبت به دیگری نشان دادند. یکی از نقاط عطف تاریخی در این خصوص سده هفتم می‌باشد. پس از تعریف تصوف و عرفان به‌اختصار سیر نضج گرفتن آن و موقعیت و قلمرو عرفان از دید پیامبر (ص) عنوان‌شده، سپس به تحولات مربوط به سده هفتم ازجمله علمی و استدلالی شدن تصوف،‌ دلایل رواج آن، ‌وجه اشتراک آن‌ها یعنی قبول اصل ولایت به معنای عرفانی آن،‌ پرداخته می‌شود. دین…

چکیده: علوم قرآن با پردازش به مباحثی خارج از قرآن در فهم و درک واقعیت آن نقش ایفاء کرده، ولی معارف قرآنی با بررسی داخلی و مطالعه آیات شریفه و کمک از این علوم در مسیر فهم عمیق قرآن قدم برمی‌دارد. آنچه در این پایان‌نامه به آن پرداخته‌شده است شامل: کیفیت نزول، (نزول دفعی و تدریجی و آراء بزرگان متقدّم و متأخّر در مورد آن) ونیز فایده‌ها و علل نزول تدریجی قرآن و اولین آیات و سوره نازل شده و همچنین آخرین آن‌ها می‌باشد. اسباب النزول یا شأن النزول قرآن به عنوان یکی دیگرازعلوم قرآنی مورد بررسی قرار گرفته است….

چکیده: حکومت صفوی قدرت سیاسی خویش را به کمک صوفیان قزلباش به دست آورده بود؛ اما شاهان دوره اول صفوی به دلایل سیاسی و اعتقادی به تدریج عناصر ایرانی و علماء و فقهای شیعه را در حکومت صفویه مشارکت دادند. با شروع سلطنت شاه‌عباس؟ زمینه‌هایی چون تمایل صوفیان قزلباش به سلطان محمد خدابنده؛ پیوستن جمعی از صوفیان قراچه‌داغ به عثمانی؛ مداخلات و عملکرد‌های منفی صوفیان قزلباش در حکومت موجب شد تا شاه‌عباس اول صفوی با سیاست ورود نیروی سوم و حمایت از نفوذ علماء به تضعیف و سرکوبی نهاد تصوف بپردازد. جانشینان وی نیز در تبعیت از او این روند…

چکیده: این پژوهش با عنوان بازخوانی هویت انقلاب اسلامی با تأکید بر آموزه مهدویت در تفکر شیعی، درصدد بررسی نقش آموزه مهدویت در سپهر هویتی انقلاب اسلامی ایران بوده است. سوال اساسی این پژوهش این است که آموزه مهدویت، از چه طریقی در تکوین هویت دینی انقلاب اسلامی ایران نقش‌آفرین بوده است؟ فرضیه علمی ما بیانگر این حقیقت است که آموزه‌های مهدویت از طریق تحول در باورها، رفتارها و نمادهای ایرانیان شیعه در تکوین هویت دینی انقلاب اسلامی ایران نقش‌آفرینی کرده است. با استفاده از چارچوب نظری و بر اساس مدل فکری شهید صدر «نظریه محتوای باطنی» این تئوری، محتوای…

چکیده: عقل در عرصه‌های نظری اعم از علوم طبیعی و ریاضی، بخصوص فلسفه اولی، دائماً با کنجکاوی در جهت کشف حقایق و معارف قدم برداشته است. ولی این مساله که آیا عقل را یارای کمک به انسان در عرصه عمل، جهت کشف هنجارها و باید و نباید های شخصی و اجتماعی می‌باشد یا نه؟ سوالی است که این نوشتار سعی کرده جواب آن را در حکمت و فلسفه اسلامی و از دیدگاه بزرگان علماء و فلاسفه در چار چوب اندیشه عقلانی شیعه بررسی کند. عقل عملی و حکمت عملی همیشه در بین حکمای اسلامی و متکلمان و اصولیین از فقهای…