کلامی

چکیده : در برخورد با مسائل زندگی، فقه و اخلاق، رهنما و پشتوانه انسان هستند. ارزش و چگونگی رفتار و عملکرد هر فرد، بسته به میزان بهره‌مندی او از این دو دانش گران‌قدر است. اخلاق و فقه شیعه، پایاپای یکدیگر، در کوچک‌ترین و جزئی‌ترین مسائل حیات، از بدو تولد تا پس از مرگ، صاحب‌نظر و پاسخگو می‌باشند. بین این دو علم شریف، رابطه‌ای استوار برقرار است، به‌طوری‌که در بعضی مسائل انگار فقه و اخلاق، مصداق واحدی پیدا می‌کنند. کتب فقهی شیعه سرشار از نکات اخلاقی است، لذا عناوینی مانند اخلاق در فقه شیعه یا رابطه فقه و اخلاق کاملاً قابل‌طرح…
 چکیده: پیامبر اکرم (ص) اولین مفسر قرآن بودند بعد از ایشان صحابه‌ی آن حضرت به تفسیر قرآن پرداختند که با محوریت هریک از صحابه برجسته حضرت در شهرهای مختلف جلسات تفسیر برگزار شد و منجر به شکل‌گیری مدارس یا مکاتب تفسیری شد. از جمله این مدارس، مدرسه‌ی ابن عباس در مکه، ابی بن کعب در مدینه و ابوموسی اشعری در بصره است. ابن مسعود، به‌عنوان معلم قرآن در زمان عمر به کوفه فرستاده شد؛ وی جلساتی مبنی بر آموزش قرآن و قرائت آن در کوفه برگزار می‌کرد با تلاش‌های وی، قرائتش در این شهر شهرت یافت و مشهورترین قاریان کوفه…
چکیده: نگاه حقوقی و فقهی به قیام امام حسین (ع) کمک می‌کند تا بتوان این حرکت را بر اساس قواعد و موازین حقوق اساسی تحلیل کرد. تحلیل و ارزیابی مشروعیت دولت از دریچه واقعه عاشورا و استوار نمودن آن بر موازین حقوقی و فقهی، زمینه را برای ارائه الگویی مستند و مستدل به‌منظور سیراب نمودن بشریت تمام تاریخ فراهم می‌آورد. سؤال اساسی مطروحه که در این رساله بدان پرداخته‌ایم این است که قیام امام حسین (ع) بر چه مبنای فقهی و حقوقی استوار بوده است و خواستگاه آن از منظر دین و امام حسین (ع) چیست؟ اینکه در فقه و…
چکیده: الهیات اجتماعی شیعه در آثار امام خمینی (ره)، به بررسی دیدگاه‌های دینی _ اجتماعی بنیان‌گذار انقلاب اسلامی ایران می‌پردازد. دیدگاه‌های دینی که چهار نهاد بنیادی اجتماع یعنی خانواده، آموزش و اقتصاد، حکومت را مدنظر دارد و در پی تعریف آن نهادها و تعیین راهکارهای پیشرفت و رفع مشکلات می‌باشد. لذا نظام اجتماعی شیعه، به‌صورت مختصر مورداشاره قرار می‌گیرد. در موضوع خانواده، ضمن تعریف، به فلسفه‌ی ازدواج و فلسفه‌ی حضور زن و مادر در جامعه و الگوپذیری از خانواده‌های اهل‌بیت (ع)؛ در موضوع آموزش، به چیستی و چرایی تربیت و تعلیمِ فرهنگ قابل انتقال اهل‌بیت (ع) و بحث و بررسی…
چکیده: فاصله گرفتن از مکتب تبشیری، استعماری و اقبال به رویکرد علمی داعیه‌ای است که امروزه مستشرقان بر آن تأکیددارند، امّا این‌که تا چه اندازه این ادّعا واقعیت دارد جای تأمل و بررسی است. آنچه واضح است، انتشار برخی آثار از خاورشناسان است که به‌طور زیرکانه و تهاجمی و در برخی موارد به‌صورت علنی به‌نقد و نفی باورهای ملّی و مذهبی اقوام و ادیان شرقی پرداخته‌اند و همین مسئله بر علمی بودن رویکرد مستشرقان خدشه وارد می‌کند. مباحث علوم قرآن و تفسیر، دو محور اساسی است که مطالعات استشراقی در رابطه با اسلام و قرآن با آن مواجه است. اهمیت…
چکیده: یکی از مسائلی که جزو اختلافات اعتقادی در بین شیعه و اهل تسنّن است، مسئله‌ی جواز و عدم جواز سهوالنبی است. روایاتی در این زمینه از طریق شیعه و اهل تسنن واردشده است که همه‌ی علماء اهل تسنن و برخی از علماء شیعه، این دسته از روایات را صحیح دانسته و عصمت مطلقه‌ی نبی اکرم (صلی‌الله علیه و اله وسلّم) را زیر سؤال برده‌اند. در این پایان‌نامه، این روایات در سه حیطه‌ی سهو پیامبر (صلی‌الله علیه و اله وسلم) در نماز، خواب ماندن ایشان از نماز صبح، راهنمایی خطا در تأبیرالنخل و بررسی اشکالات سندی و محتوایی آن‌ها، مطرح‌شده…
چکیده: رساله حاضر درصدد پاسخ‌گویی به این سؤال است که آیا عقیده شیعه در فلسفه فارابی مؤثر بوده یا خیر؟ در صورت پاسخ مثبت این تأثیر چگونه بوده و در آثار وی عقاید خاص شیعه چگونه تجلی کرده و فارابی با تأثر از آن‌ها چگونه آن‌ها را در قالب و صورت‌های فلسفه نمودار کرده است؟ البته عام شیعه نیز در این رساله مذکور شده است. مباحث این رساله در چهار فصل گنجانده‌شده است: در فصل اول کلیات تحقیق شامل مسئله و فرضیه تحقیق و شرح‌حال و آثار فارابی و تأثیر فضای اجتماعی و فرهنگی بر افکار و اندیشه‌های وی است….
چکیده: یکی از مسائلی که در بحث نبوّت مطرح می‌شود، عصمت انبیا (ع) است. «عصمت» در لغت، به‌ معانی «دفع کردن»، «نگاه‌داشتن» و «وسیله نگاهداری» به‌کاررفته است که می‌توان آن‌ها را در واژه «بازداشتن» خلاصه نمود. این لفظ با مشتقاتش، سیزده ‌بار در قرآن کریم به‌کاررفته است. در اصطلاح نیز، «عصمت» عبارت است از: «مصونیت گروهی از بندگان صالح خدا از گناه و اشتباه». منشأ این مصونیت، لطف، توفیق و تفضّلی از سوی خدای متعال نسبت به معصوم (ع) است که موجب می‌گردد وی از روی اختیار و در عینِ قدرت داشتن بر انجام گناه، مرتکب معصیت و خطا نگردد….
چکیده: یکی از رایج‌ترین شیوه‌های بیان در قرآن کریم، اسلوب استفهام است. این اسلوب در بیان عواطف و حالات درونی انسان و رساندن معنای بسیار با لفظی اندک و دعوت مخاطب به راه صحیح با لطیف‌ترین حالت، از سایر اسالیب انشا قوی‌تر می‌باشد. در سراسر قرآن حدود 1260 مورد استفهام آمده است و در اغلب این موارد استفهام در معنای حقیقی خود به‌کاررفته است، اما دسته‌ای از این استفهام‌ها در معنای دیگری آورده شده‌اند که اندیشمندان مسلمان به‌ویژه مفسران در پی کشف اغراض نهفته در ورای استفهام‌های قرآن بوده‌اند. ازاین‌رو این پژوهش سعی دارد استفهامات سه جزء دوم قرآن از…
چکیده: علم یکی از صفات ذاتی خداوند می‌باشد و اعتقاد به آن از مسلمات دین اسلام محسوب می‌شود و در آیات و روایات این صفت به‌طور فراوان موردتوجه قرارگرفته است. یکی از مباحث مهم در علم خداوند، علم او به جزئیات می‌باشد. اعتقاد و باور به صفت علم خداوند آثار فراوانی دارد ازجمله اینکه موجب می‌شود انسان نسبت به برخی کارها و حرکات قبیح که از چشم دیگران پنهان است و در خلوت انجام می‌دهد پرهیز نماید حتی اعتقاد قلبی به چنین صفتی سبب می‌شود که هرگز ارتکاب کارهای زشت به ذهن انسان خطور نکند تا چه رسد به اینکه…
چکیده: امروزه جهان با شتاب به سمت آینده پیش می‌رود و فرجام جهان هر انسان متفکّری را به اندیشیدن وامی‌دارد. حاصل این تفکرات ایجاد دیدگاه‌های فرجام‌گرایانه‌ی گوناگونی بوده است که برخی از آن‌ها در میان اندیشه‌ورزان معاصر غربی شکل‌گرفته‌اند. البتّه در ادیان مختلف الهی و غیر الهی نیز از دیرباز نظراتی درزمینه‌ی پایان این جهان وجود داشته است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که هریک از این دیدگاه‌ها بر چه اصولی مبتنی هستند. برای پاسخ به این پرسش ابتدا مهم‌ترین دیدگاه‌های اندیشه‌ورزان معاصر غربی ازجمله اشپنگلر، توین‌بی، مک‌لوهان، هانتینگتون، تافلر و فوکویاما و هم‌چنین آیین‌های بودائی، هندویی، زرتشتی، یهودیت،…
چکیده: تحقیق حاضر با مراجعه به آیات قرآن کریم و با تکیه‌بر تفاسیر شیعه، سیر حرکت تکاملی انسان و فرجام جهان را بررسی کرده است. در ابتدا ضمن تشریح طرح پژوهش به بیان کلیاتی درباره مفهوم فرجام، فرجام شناسی، آینده‌پژوهی، اندیشه سیاسی در اسلام، تفاسیر شیعه، حکومت جهانی و مهدویت پرداخته‌شده است. سپس مبانی نظری بحث با تشریح مبانی فرجام شناسی آرای کلی مکاتب گوناگون الهی و بشری درباره نگرش مثبت و منفی به آینده جهان بررسی گردیده است. در بخش اصلی پژوهش نیز مؤلفه‌ها و ویژگی‌های فرجام شناسی قرآن مجید بر اساس مهم‌ترین آیات مربوط به فرجام شناسی از…