کلامی

چکیده: یکی از بحث‌های محوری که در اکثر ادیان اعم از ادیان توحیدی و ادیان غیرتوحیدی از آن سخن به میان می‌آید جایگاه و نقش محبت در تعالیم آن ادیان می‌باشد. در تعالیم اسلامی بحث از محبت به خدا و محبت به مخلوقات او به‌وفور یافت می‌شود؛ اما آنچه در اینجا مهم است و نیاز به بررسی دارد این است که منشأ و یا به عبارت دیگر خاستگاه محبت از نظر اسلام چیست؟ به دلایل عقلی و نقلی ثابت شده است که محبت ثمره معرفت است و هر که را معرفت به ذات حق‌تعالی بیشتر باشد محبت او کامل‌تر است؛…
چکیده: تربیت، از مهم‌ترین و حساس‌ترین شاخه‌های علوم رفتاری است. «عاطفه»، حالت احساسی و روانی پیچیده‌ای است که حاصل تعامل بین عوامل محیطی، فرایندهای زیستی و سیستم شناختی است که اغلب با مؤلفه‌های روانی، جسمی و رفتاری همراه است. تربیت عاطفى، به معنای اتخاذ تدابیر مقتضى، جهت فراهم ساختن شرایط مساعد، براى رشد عواطف مثبت و کنترل و هدایت عواطف منفی؛ به عبارت دیگر، «تربیت عاطفی»، به معنای شکوفاسازى عواطف با راهنمایی عقل و شرع است تا جلوی افراط و تفریط‌های عاطفی گرفته شود. هدف از انجام این تحقیق، استخراج و شرح دیدگاه‌های قرآن کریم و حدیث در مورد روش‌های…
چکیده: در اخلاق و تهذیب نفس عواملی وجود دارند که سالک را در طی مسیر کمال کمک می‌کنند موانعی وجود دارند که جلوی سلوک سالک را می‌گیرند و خود این موانع شدت و ضعف دارند. یکی از قوی‌ترین و مهلک‌ترین موانع برای طی مسیر بندگی عبارت است از غفلت، عرفا در عرفان و سلوک عملی، اولین منزل را یقظه می‌دانند و این بدان معناست که اولین گام در حرکت و سلوک رهایی از دام غفلت است بررسی غفلت از منظر حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) بسیار حائز اهمیت است. در دیدگاه امیرالمؤمنین (ع) غفلت از موانع اساسی و یکی از عوامل…
چکیده: از جمله اموری که در قرآن و روایات به آن اشاره شده است، مسئله زینت و آرایش می‌باشد. زینت در قرآن در تمام ابعاد آفرینش مصداق دارد، مانند زینت آسمان، زینت زمین، زینت و عمل و زینت اندیشه و … آیات زیادی در قرآن کریم وجود دارد که این مسئله را مورد تأکید قرار می‌دهند. از آنجا که ائمه مبیّن و مفسر قرآن هستند، در این زمینه هم با تکیه بر آیات، روایات فراوانی از ایشان نقل شده است. با توجه به سخن ائمه اطهار (ع) می‌توان روش‌های صحیح و اسلامی زینت نمودن و آرایش کردن را فرا گرفت…
چکیده: گرچه سرشت دین، خدایی است اما از آن رو که مخاطبش انسان است، در تفهیم ادراک‌ها و آرمان‌های خود ناگزیر از استخدام همان ابزار بشری یعنی واژه‌هاست. تغییر معنی واژگان بخشی از جوانب تحول زبانی است. به دنبال انقلاب عظیمی که قرآن کریم در صدر اسلام به وجود آورد، تحولی وسیع در معانی واژگان پدیدار شد که این تحول در پی دگرگون شدن مجموعه‌ی ارزش‌ها و جایگزینی ارزش‌های نو است، با تحول ارزش‌ها در صدر اسلام، در واژه‌ی «عفو» نیز تحول معنایی رخ می‌دهد که تحول معنایی این واژه و واژه‌های متقارب المعنی با آن موضوع این تحقیق قرار…
چکیده: پیروی از اندیشه دینی و آیین شریعت در اواخر قرن اول و دوم هجری، به‌ویژه آنگاه که با زهد ورزی و ذکر دائم همراه می‌گردید، موجب شد که بعضی از مؤمنان بر اثر کنار رفتن حجاب‌های ظلمانی و تاریک نفس و تابیدن نور کشف و شهود، مفاهیم آیات قرآن را در ابعاد ژرف‌تر و عمیق‌تری دریابند. شرح و بیان مفصل این دریافت‌های روحانی، زمینه اوج‌گیری عرفان و تصوف اسلامی را فراهم آورد؛ بنابراین، قرآن کریم منبع فیّاض و چشمه جوشانی است که عرفان و تصوف اسلامی از آن نشأت گرفته و قرن به قرن با به وجود آمدن عرفای…
عبادت تسلیم و خضوع در برابر معبود همراه با اعتقاد به الوهیت اوست. در دین یهود نیز عبادت اطاعت از خداوند در تمام اوامر و بندگی ایشان است. عبادت در اسلام و یهودیت گستره‌ای وسیع دارد و تنها عباداتی چون نماز، روزه و … را شامل نمی‌شود؛ بلکه هر کاری که انسان با نیت الهی و برای رضایت خداوند انجام دهد، عبادت است. عبادت در قرآن و عهد عتیق از جایگاه خاصی برخوردار است و به‌عنوان عهد و پیمان خداوند با بندگان بیان شده است. توحید عبادی اصلی‌ترین آموزه‌های پیامبران الهی و رهانیدن انسان از پرستش غیر خداست. بهترین دلیل…
چکیده: در این تحقیق سعی شده تا عفت به‌عنوان یک فضیلت اخلاقی و آثار آن در اجتماع بررسی شود بنابراین با استفاده از متون اخلاقی به تبیین آن‌ها پرداخته شده است. عفت حالتی برای نفس انسان به وجود می‌آورد که او را از شهوت حفظ می‌کند و عفیف کسی است که این حالت را بر اثر تمرین و ممارست و تلاش به دست می‌آورد. بدین معنا، اگر این فضیلت در نفس ما به وجود آید می‌توانیم بر شهوت خود غلبه کنیم و انسان عفیفی شویم. در علم اخلاق عفت مقابل قوه شهویه است. از دیدگاه اسلام عفت در نظام تربیتی…
چکیده: این نوشتار به بررسی جایگاه عفو در روابط اجتماعی در قرآن و عهد جدید می‌پردازد و سپس با مقایسه دیدگاه قرآن و عهد جدید، زمینه‌ای برای احیای این فضیلت در جامعه فراهم می‌آورد. واژه عفو، به معنای گذشت از اشتباه خاطی و چشم‌پوشی از گرفتن انتقام با وجود داشتن قدرت آن می‌باشد. واژه‌های قریب‌المعنای آن در قرآن، صفح و غفران می‌باشد. گر چه واژه‌های عفو و غفران در قرآن برای بخشش الهی نیز استفاده شده است، در این نوشتار بخشش انسان‌ها در روابط اجتماعی موردنظر است. در عهد جدید بیشتر از مصادیق و تمثیل‌ها و فقط گاهی از واژه…
چکیده: نام او، ابوالعباس احمدبن محمد کوفى (ابن سعید بن عبدالرحمن بن ابراهیم بن زیاد بن عبداللّه بن عجلان) است که به ابن عقده نامبردار گشته است.1 جدّ چهارمش (زیاد) را با عبدالواحد بن عیسى بن موسى هاشمى، رابطه «ولاى عتق» پیوند مى داد و جدّ ششم او (عجلان)، مولاى عبدالرحمان بن سعید بن قیس همدانى بود. ابن عقده به سال 249هـ در کوفه ولادت یافت.2 وفات او را سیره نگاران و صاحبان تراجم و تاریخ، از جمله شیخ طوسى در کتاب الفهرست، در 333 هـ دانسته اند؛ با وجود این، شیخ در رجال خود، سال 332هـ را آورده است.3…
چکیده: اعمال و تصمیمات انسان، در صورت ایجاد مناسب‌ترین شرایط در یک بازه از زمان، به نتیجه مطلوب خواهند رسید. به این بازه‌‌ی زمانی فرصت اطلاق می‌شود. دین مبین اسلام در پرتو تعالیم قرآن و حدیث به مفهوم فرصت و نحوه استفاده از آن توجه خاصی نموده است. از منظر این تعالیم، فرصت، مهلتی کوتاه، محدود، در حال گذر، پایان‌پذیر و غیرقابل برگشت تعریف شده که بسته به نحوه برخورد با آن، نتیجه‌ی اعمال و تصمیمات انسان به فرصت سازی و یا فرصت سوزی ختم می‌شود. از تحلیل و بررسی آیات و روایات مرتبط، برداشت می‌شود بهره-مندی و به‌کارگیری یکسری…
چکیده: اهدافی که در این تحقیق دنبال شد عبارتند از: آگاهی و شناخت نسبت به موجبات قساوت قلب در انسان ونیز یافتن راه‌های مناسب جهت درمان این رذیله اخلاقی و اصلاح و تغییر درست رفتار مبتنی بر اصلاح و تغییر حالات قلبی. با توجه به موضوع تحقیق و اهداف آن، بحث و بررسی پیرامون موضوع با «مفهوم شناسی» قلب در لغت و قرآن و چیستی آن در قرآن و طریق شناخت حقیقت آن و سپس بررسی ماهیت، مراتب، موجبات و راه‌های درمان قساوت قلب از دیدگاه قرآن و روایات پرداخته شد. در این راستا به بهره‌برداری از کتب و متون…