فقهی

چکیده: نظر به جایگاه رفیع امام علی (ع) در نزد مسلمانان و بخصوص شیعیان آن حضرت، ضروری است تا سیره ایشان در امور مختلف مورد اهتمام جدی قرار گیرد. در این رساله درصدد بررسی سیره قضایی آن حضرت می‌باشیم. سؤال اصلی پژوهش این است: «امام علی (ع) به امر قضا چه اندازه اهتمام داشته و سیره قضایی آن حضرت بر چه اصولی مبتنی بوده است». در فرضیه این پژوهش آمده است: امام علی (ع) در دوران زندگی خود اهتمام ویژه‌ای به امر قضا داشته است. و سیره قضایی آن حضرت «مبتنی بر قرآن کریم، سیره پیامبر اکرم (ع) و دانش…
چکیده: اسرائیلیات جمع اسرائیلیه و منسوب به اسرائیل یعنی یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم (ع) است. وی پدر اسباط دوازده‌گانه بود، به همین دلیل فرزندان یعقوب (ع) را بنی‌اسرائیل می‌نامند. اسرائیلیات در اصطلاح عبارت است از داستان یا حادثه‌ای که از منبع اسرائیلی روایت شود، این منبع اسرائیلی می‌تواند یهودی، نصرانی یا غیر این دو باشد و تنها از باب تغلیب اسرائیلیات نام گرفته است. اسرائیلیات در تفسیر و حدیث و تاریخ اسلامی رسوخ کرده است. تفاسیر باید یاری گر انسان در جهت فهم صحیح آیات الهی باشد، اما در پاره‌ای از تفاسیر فریقین وجود روایات اسرائیلی مانع از این…
چکیده: سنت رسول اکرم (ص)، به‌عنوان آخرین ذخیره انبیاء الهی، همواره نزد مسلمانان کامل‌ترین الگوی انسانی است. این موضوع، هم بر اساس تأکید و سفارش خداوند در قرآن مبنی بر الگوی حسنه از بُعد نظری و هم بنا به بروز عملی آن در سیره پیامبر (ص) و سفارش معصومان بوده است؛ اما این سنت در دوران خلفا دچار تغییراتی شد و به دنبال این تغییرات، مشکلات عدیده‌ای نیز با خود در بستر جامعه ایجاد کرد که موجب تغییر ساختار جامعه اسلامی و نارضایتی عموم مسلمانان و اکثریت اصحاب پیامبر (ص) در جامعه شد تا این‌که توده مردم به سرکردگی اصحاب…
چکیده: پژوهش حاضر با عنوان نقد و بررسی حیات حضرت مریم (س) و عیسی (ع) در بحارالانوار با هدف استخراج ملاک و معیارهای علامه مجلسی در نقل قصص مربوط به آنان نگارش یافته است. هدف عمده این بوده است که با بررسی متن بحار در این بخش‌ها و نیز با تأمل بر سایر آثار علامه مجلسی معیارهای ایشان در نقل داستان آن دو بزرگوار استخراج شود. گروه بسیاری از محققان معتقدند علامه در انتخاب روایات معتبر و بازشناسی آن‌ها از احادیث ضعیف تلاشی نداشته و هر غث و سمینی را در بحارالانوار کنار هم گردآورده و به صحت و سقم…
چکیده: یکی از مهم‌ترین موضوع در تمامی ادیان برای پیروان آن مسئله شرایع و نفس دستورهای شرعی یعنی بایدها و نبایدهاست که در اصطلاح به آن احکام گفته می‌شود. همچنین در کنار آن برخی توصیه‌ها و سفارش‌ها به انجام اعمال نیک و یا ترک افعال ناصواب مطرح‌شده که البته عمل به آن یا عدم انجام آن مجازات و یا حکمی را در برندارد. (مستحبات) در این میان دین مبین اسلام به‌عنوان آخرین و مدون‌ترین و ضابطه‌مندترین ادیان و البته تشیع به‌عنوان مذهب حقه و مورد تأیید از دیدگاه رسول اکرم (ص) و اهل‌بیت (ع) و به‌عنوان روزآمدترین مذاهب به سبب…
چکیده: نوشته‌ی حاضر در پی بررسی چیستی مفهوم امور حسبیه و سیر تحول این مفهوم در فقه سیاسی شیعه است. بدین منظور نگارنده در فصلی پس از تبین مفاهیمی همچون فقه، فقه سیاسی و امور حسبیه (از منظر فقهای شیعی و سنی) با تقسیم‌بندی ادوار فقه شیعه به بررسی آرا و نظرات برخی از فقهای برجسته و تأثیرگذار در هر دوره پرداخته است. ازآنجاکه در تألیفات اکثر فقها بابی به‌عنوان حسبیه وجود ندارد، نویسنده تلاش کرده از طریق یافتن مصادیق امور حسبیه و گفتار پراکنده‌ی فقها در مورد حسبیه، در حد بضاعت خویش، نگاه فقیه مدنظر در خصوص مفهوم موردبحث…
چکیده: هدف از نگارش این رساله تحت عنوان «تاریخ فقه و فقهای شیعه در قرن هشتم هجری» این بوده که ابتدا یک بررسی اجمالی از سیر تحول فقه شیعه و ادوار مختلف آن تاکنون را داشته باشد و با نگرشی دقیق تحولات و تطورات فقه شیعه و عوامل موجود در آن را موردبررسی قرار دهد تا نقش فقها را در این روند فکری و تکاملی و جایگاه و منزلت آنان را در میان جامعه نشان دهد. این رساله در دو بخش جداگانه موردبررسی قرارگرفته، در بخش اول آن پنج‌تن از فقهای مشهور قرن هشتم هجری بر اساس ترتیب تاریخی ذکر…
چکیده: چکیده پایان‌نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش‌های اجرا و نتایج به‌دست‌آمده): فقه سیاسی شیعه به موضوعات و مسائل مختلف و متعددی می‌پردازد. یکی از این موضوعات و مسائل، موضع فقه سیاسی شیعه در باب دولت و نظریه‌پردازی دراین‌ ارتباط است. نظریه‌های دولت در فقه سیاسی شیعه به لحاظ تاریخی در ایران، با ظهور دولت صفوی آغاز می‌شود. از عصر صفوی تا حال حاضر، مقاطع، دوره‌ها و نظریه‌های مختلفی در خصوص دولت مطرح‌ شده است. در رساله حاضر به‌طور مشخص به سه نظریه «سلطنت مشروعه»، «سلطنت مشروطه» و «ولایت مطلقه فقیه» در گستره و بازه زمانی مشروطه تا جمهوری اسلامی پرداخته‌…
چکیده: با توجّه به جامعیت دین مبین اسلام و خصوصاً مذهب تشیع که شامل مسائل سیاسی نیز می‌شود، بررسی رابطه‌ی فقه سیاسی شیعه و دموکراسی مفید خواهد بود، به این صورت که با در نظر گرفتن منابع اصلی فقه شیعه شامل قرآن کریم، عترت و دیدگاه متفکّران شیعه به بررسی اصول دموکراسی یعنی حکومت توسط مردم، آزادی سیاسی و برابری سیاسی در فقه شیعه پرداخته می‌شود.
چکیده : در برخورد با مسائل زندگی، فقه و اخلاق، رهنما و پشتوانه انسان هستند. ارزش و چگونگی رفتار و عملکرد هر فرد، بسته به میزان بهره‌مندی او از این دو دانش گران‌قدر است. اخلاق و فقه شیعه، پایاپای یکدیگر، در کوچک‌ترین و جزئی‌ترین مسائل حیات، از بدو تولد تا پس از مرگ، صاحب‌نظر و پاسخگو می‌باشند. بین این دو علم شریف، رابطه‌ای استوار برقرار است، به‌طوری‌که در بعضی مسائل انگار فقه و اخلاق، مصداق واحدی پیدا می‌کنند. کتب فقهی شیعه سرشار از نکات اخلاقی است، لذا عناوینی مانند اخلاق در فقه شیعه یا رابطه فقه و اخلاق کاملاً قابل‌طرح…
چکیده: دختری که در امر ازدواج قرار می‌گیرد در چند صورت تصور می‌شود: یا بالغه یا صغیره. اگر بالغه باشد یا باکره است یا ثیبه. در صغیره نیز یا باکره است یا ثیبه. اگر دختر صغیره باشد باکره بودن یا ثیبه بودن در فقه اهل‌بیت (ع) و مذهب حنفیه هیچ تأثیری ندارد. چراکه ملاک در مکتب اهل‌بیت (ع) و مذهب حنفیه در صغیره، صغیره بودن دختر است، پس پدر بر دختر صغیره ولایت دارد؛ و اگر دختر بالغه و ثیبه باشد بنا بر مذهب حنفیه هیچ اختلافی بر عدم ولایت پدر بر دختر وجود ندارد. ولی اگر دختر باکره رشیده…
چکیده: قرآن برای ارتباط همسری بین زن و شوهر، قوانین و تکالیفی را قرار داده است و حقوقی را نیز برای هر یک ثابت دانسته است، هر تکلیفی حقی را ثابت می‌کند و هر حقی تکلیفی را با خود به همراه دارد. ازاین‌رو اگر سخن از حقوق متقابل زن و شوهر به میان می‌آید در همان حال بایستی توجه داشت که تکالیفی نیز برای آنان ثابت است. در تفاوت‌هایی که در تفاسیر شیعه و اهل سنت در مورد حقوق متقابل زن و شوهر مشاهده می‌شود تفاوت جوهری و اساسی دیده نمی‌شود اما آنچه این دو را از هم متمایز می‌سازد…