اخلاقی

 چکیده: همسایگی یکی از مناسبات فراگیر اجتماعی است. از این‌رو شایسته است در تنظیم اخلاق و رفتارها و نیز در انتخاب سبک زندگی، مورد توجه قرار بگیرد. چراکه نوع تعاملات همسایگان با یکدیگر، چهارچوب اخلاقی افراد و خانواده‌ها را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد. در جهان معاصر، وضعیت شهرنشینی جدید، بسیاری از مولفه‌های نظام همسایگی سنتی را به‌هم‌ریخته است. زندگی مدرن، روابط اجتماعی را بی‌روح و فضای همکاری، اطمینان، امنیت و اعتماد اجتماعی را در محله‌ها به حداقل رسانده و بیگانگی اجتماعی را موجب شده است. اعتقاد بر این است که افول اخلاق همسایگی، علاوه بر سرد و بی‌روح ساختن…
چکیده: جستجویی برای یافتن روش‌هایی مؤثر و پایدار، جهت تربیت اخلاقی بر مبنای قرآن و سیره معصومان (ع) است. در این اثر به شیوه تحلیلی به بررسی روش فعال در تربیت اخلاقی مبتنی بر قرآن و سنت و انطباق آن با فطرت انسان و شیوه‌های اجرایی آن در این دو منبع گران‌قدر پرداخته شده و مصادیق آن ذکر گردیده است. نگارنده این موضوع را در طی چهار فصل ارائه کرده است. فصل اول را به بیان کلیاتی درباره موضوع تحقیق و شرح واژه‌های تربیت، اخلاق، تربیت اخلاقی و سیره معصومان اختصاص داده است. در مقدمه فصل دوم تربیت از دیدگاه…
چکیده: محبت اهل‌بیت پیامبر خدا (ص) یکی از ضروریات دین مبین اسلام می‌باشد. قرآن در آیه «قل لاأسئلکم علیه أجرا إلا الموده فی القربی» (شوری/23) به مودت ذوی القربی پیامبر اکرم (ص) تأکید کرده و آن را اجر رسالت پیامبر اسلام قرار داده است. در این رساله بر اساس مستندات قرآنی و روایی ثابت شده است که مصادیق «قربی» اهل‌بیت مطهر پیامبر اسلام می‌باشد. روایات منقول از پیامبر اکرم (ص) ضمن اینکه مصادیق «القربی» را معین نموده است، در موارد متعددی به جایگاه محبت اهل‌بیت نیز تصریح نموده است که در این رساله نمونه‌های از این روایات ذکر شده است….
چکیده: یکی از کلمات بنیادین قرآن است که در ساخت دستگاه فکری و جهان « احسان » واژه بینی قرآنی نقش مهمی را ایفا می کند. این واژه در ادبیات قرآنی به دلیل ارتباط معنایی با سایر مفاهیم بنیادین قرآن مثل تقوا و ایمان، شامل حوزه معنایی گسترده ای است. گستردگی شبکه معنایی این واژه در فرهنگ قرآنی به دلیل چرخش اساسی معیار حسن از سلایق شخصی به معیار توحیدی است. در این نوشتار ضمن بررسی معنای لغوی احسان و مقایسه مصادیق قرآنی این واژه با برخی از مصادیق آن در ادبیات عرب پیش از ظهور اسلام و همچنین بررسی…
چکیده: تأثیرات تربیتی محبت اهل‌بیت (ع) موضوع این پژوهش است. محبت اهل‌بیت (ع) به‌عنوان ذریه پیامبر، در همه موجودات، حتی ملائکه و خداوند وجود دارد و در روایات پیامبر اسلام (ص) به آن سفارش شده و نشانه محبت به رسول خدا (ص)، ایمان واقعی و حیات طیبه شمرده شده است. تعبیراتی مثل اجر رسالت، ولایت الهی، حیات امت، اکمال دین، اتمام نعمت، رضایت الهی، بهشت مؤمنان، وسیله تقرب، صدقه قلبی و نشانه اصالت نسب و شایستگی فرد، اهمیت محبت اهل‌بیت (ع) را می‌رساند. در مورد دلایل محبت به اهل‌بیت (ع) می‌توان به ایجاد تحول عاطفی، ایجاد روابط پایدار، رضایت الهی…
چکیده: معناشناسی واژه های اخلاقی قرآن یكی از پژوهش های جدید در عرصه تحقیقات قرآنی است كه با مطالعه ای روشمند و موشكافانه درصدد كشف لایه های جدید از معانی الفاظ قران است. در نوشتار حاضر تلاش شده تا واژه اخلاقی ایثار با نگاه جزیی نگر و با رویكردی معنا شناسانه، به عناصر و اجزاء ذاتی مولفه های معنایی خود تجزیه شود و فرای ریشه شناسی این واژه، روابط بینامتنی آن شامل روابط هم نشینی، جانشینی و سیاق در سطح آیات و سورهای قران مورد مداقه واقع شود. حاصل آنكه معنای ایثار در قـرآن مفهومی تـك لایه نیست بلكه دارای…
چکیده بازکاوی ویژگی‌ها و مؤلفه‌های موضوع علم اخلاق، یعنی کنش‌های اختیاری و صفات اکتسابی، نه تنها برای فهم بهتر این دانش ضروری است، بلکه در فهم روش‌ استنباط حکم اخلاقی نیز نقش‌آفرین است. به همین دلیل ما در این مقاله می‌خواهیم این سؤال را پاسخ دهیم که ویژگی‌های موضوع علم اخلاق کدام‌اند و چه نقشی در روش‌ استنباط حکم اخلاقی دارند؟ با استفاده از روش تحلیلی و عقلی، هفت ویژگی‌ را برای موضوع علم اخلاق به دست آوردیم که عبارتند از: جزء فعالیت‌های انسانی انسان بودن، آگاهانه بودن، ارادی و اختیاری بودن، انتزاعی بودن، هدف‌دار بودن، پیچیدگی و چند لایه…
چکیده: پژوهش حاضر تحلیلی از نگاه اخلاقی دین از زبان امیرالمؤمنین (ع) در نهج‌البلاغه است. در این راستا غالب تحقیقات صورت گرفته در باب نسبت بین اخلاق و دین، گاه از نگاه منطقی به این موضوع اشاره داشته‌اند که در قالب سه دیدگاه کلی؛ اتحاد، تباین و تعامل را بیان شده است و گاه نگاه کارکردی به این دو مقوله‎ داشته‎اند که از این جهت تأثیر و نقشی را که اخلاق و دین در قلمرو یگدیگر ایفا می‎کنند را مطرح کرده‎اند. امّا این تحقیق بر آن است تا از طریق گفتمان کاوی متن نهج‎البلاغه پیوند این دو مؤلفه را نمایان…
چکیده: مسئله‌ی تربیت از دیدگاه اسلامی و ولایی، از مهم‌ترین مسائل و مباحث اسلامی و قرآنی و محوری‌ترین مسئله در مکتب اهل‌بیت (ع) است. بر این اساس مسئله‌ی ولایت و جایگاه و اهمیت آن، نیز مفاهیم، مصادیق، ابعاد، اقسام و مباحث دیگر آن در متون دینی به‌طور مبسوط بحث و بررسی گردیده و زوایای آن تعیین شده است. ولایت و اثر تربیتی آن در همه‌ی رده‌های سنی و از هر جنس، از جایگاه بلند اعتقادی و محتوای آن، از مسائل عمیق ارزشی برخوردار است و از ذخایر نهفته‌ی درون عالم و آدم حکایت می‌کند. ولایت در قرآن، حکایت حقیقت آدمی…
چکیده: دعا و مناجات، از زلال‌ترین چشمه‌هایی است که قطره‌ی ناچیز وجود انسان را به دریای لایتناهی وجود حق تعالی پیوند می‌دهد و زمانی که در بستر کلام انسان کامل، یعنی امام معصوم جاری می‌شود، ظرفیت گسترده‌ای می‌یابد. امام سجاد (ع) در پر پیچ‌وخم‌ترین گذرگاه‌های تاریخ اسلام، برای رساندن بار سنگین امانت امامت و رهبری به سرمنزل مقصود، این ظرفیت را _ به‌مقتضای شرایط زمان _ به کار گرفتند. دعای ابوحمزه‌ی ثمالی و مناجات خمس عشر از جمله ادعیه‌ای هستند که با تأثیرگذاری عمیق و همه‌جانبه بر عواطف و عقاید و روح آدمی، بخشی از اهداف تربیتی و سیاسی امام…
چکیده: یکی از راه‌های بسیار مؤثر نشر معرفت، فرهنگ و اخلاق والای انسانی، دعا و متون دعایی است. دعا به آن اندازه و با آن کیفیت بسیار متعالی که در اسلام مطرح شده و ابزار حرکت «تعلیم و تربیت» قرار گرفته در ادیان و مکاتب دیگر مطرح نشده است؛ ازآنجاکه این‌همه حقایق و معارف تربیتی و علوم عالی الهی و تعالیم متعالی انسانی در جای دیگری جز اسلام وجود نداشته است و ندارد پس می‎توان «مکتب دعا» را، یک حرکت تربیتی مؤثر و یک مدرسه روحانی تکامل یافته و والا به شمار آورد. بی‌گمان با یک بررسی اجمالی در شیوه…
چکیده: كاروانِ زمان شتابان درگذر است. حوادث سوار بر این كاروان از پرده نهان به ظهور می‏رسند و در غبارِ زمان محو می‏شوند، و بسیار اندكند حوادثی كه اثری ماندگار داشته باشند. ویژگی این گونه حوادث چیست؟ در تأملی كوتاه می‏یابیم كه خصوصیت رویدادهای پایدار در این است كه در راه حق و برای حق، و دور از منافع شخصی یا گروهی است. از این میان، حوادث تاریخی كه انبیا و اولیا محرّك یا پیشاهنگ آن بوده‌‏اند جاودانه شده به جاودانگی حق و حقیقت پیوسته‌‏اند كه: كلُّ شیءٍ هالكٌ إلاّ وَجهَه (1) . آری آنچه وِجهه الهی دارد و محض…