اخلاقی

چکیده: زمینه: خلاقیت در موفقیت افراد، سازمان ها و جوامع از نقش برجسته ای برخوردار است. اما زمانی این نقش به خوبی ایفا می شود که بتوان استعداد خلاقیت افراد را از قوه به فعلیت درآورد که این خود مستلزم فراهم نمودن شرایط مناسب است. در این راستا می توان به رفتار های سه گانه بخل، میانه روی و اسراف اشاره کرد که تاثیر آن ها بر خلاقیت نامعین است. هدف: پژوهش حاضر به منظور بررسی تاثیر رفتار های سه گانه بخل، میانه روی و اسراف بر خلاقیت انجام شده است. روش: با بهره گیری از روش های اکتشافی و…
چکیده مقاله: ایذاء یا اذیت و آزار دیگران که اغلب به عنوان مردم آزاری از آن یاد می شود، موضوعی است که در اخلاق اهمیت ویژه ای دارد. این اهمیت، به خصوص با توجه به تغییر و تحول در دنیای مدرن بیشتر به چشم می آید. فیلسوفان اخلاق اعم از اسلامی و غربی نیز به این موضوع پرداخته اند. اما از آنجا که معمولاً به «ایذاء و مردم آزاری» صورت کلی آن را بیان کرده اند، بحث و بررسی دقیق تر آن و ارائه ی تعریفی مشخص از آن ضروری به نظر می رسد. از آنجا که، در تصور عامه،…
اطعام، یكی از مسائلی مهمی است كه در اسلام به آن سفارش شده است و خداوند متعال به آن عنایت وی‍ژه دارد؛ در فضیلت آن همین بس كه خداوند متعال به سبب اطعام و نماز شب، از حضرت ابراهیم «علیه السلام» به عنوان دوست خود یاد می فرماید؛ چنان كه رسول خدا «صلی الله علیه وآله» می فرماید: «مَا اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِیمَ خَلِیلًا إِلَّا لِإِطْعَامِهِ الطَّعَامَ وَ الصَّلَاةِ بِاللَّیلِ وَ النَّاسُ نِیامٌ؛ (1) خداوند متعال، حضرت ابراهیم را دوست و خلیل خود قرار نداد، مگر به سبب اطعام و نماز شب، در زمانی كه مردم خواب بودند.» همچنین خداوند متعال،…
بخشی از مقاله: “لطیفه اولی گفتن اعوذ بالله عروج است از خلق به خالق و از ممکن به واجب و طریق شناخت این نکته آن است که احتیاج مخلوق دلیل است بر وجود حق عزیز غنی قادر، پس اعوذ اشاره است به این احتیاج تام که اگر آن نمی‌بود استعاذه بی‌فایده بود و به الله اشاره به غنای تام حق، پس گفتن اعوذ اقرار است از بنده بر خود به فقر و احتیاج، و گفتن بالله اعتراف است به قدرت حق غنی بر تحصیل کل خیرات و دفع همه آفات و به آنکه غیر حضرت او نیست و بنده در…
چکیده مقاله: خدای متعال که ذات بى‌نیاز و غنىّ است، شایسته التجاء مى‌باشد. واضح است که انسان عاقل در هنگام احتیاج دست به جانب کسى دراز کند که برای رفع نیازش قادر باشد. در آموزه‌های قرآنی خدای متعال به عنوان خالق و آفریدگار بشر، تنها پناهگاه انسان در همه امور و به خصوص در مقابله با شیطان معرفی شده است. همه‌ی انسان‌ها، حتی پیامبران الهی و ائمه معصومین «علیهم‌ السلام» در معرض اغوای دام‌های شیطان قرار می‌گیرند، که با توجه به آیات قرآن، این بزرگواران نیز به خالق یکتا استعاذه کرده‌اند. برای مصون ماندن از دام‌ها و وسوسه‌های شیطانی، ایمان،…
چکیده استعاذه یا به عبارت دیگر پناه­ بردن و پناه ­خواستن یکی از اذکار الهی است که در قرآن کریم به کار رفته و انسان مسلمان مؤمن، هنگام مواجهه با شیطان و وساوس او، از آن استفاده می­کند. با بررسی آثار دانشمند بزرگی همچون ملاصدرا می­بینیم که وی با توجه به روش و مشرب خویش به تبیین این ذکر پرداخته است. در کتاب تفسیر قرآن کریم ملاصدرا می­توان مطالبی درباره حقیقت استعاذه، مستعیذ، مستعاذٌ به، مستعاذٌ منه، ما یستعاذ لاجله (مستعاذٌ له یا لاجله) و لزوم و وجوب دائمی استعاذه دریافت. از نظر ملاصدرا، استعاذه بر پنج رکن استوار است…
چکیده: استخاره، اصطلاحی خاصّ و منطبق بر عملی متعارف در جامعۀ مذهبی است که رواج گسترد­ه­ای یافته است. این نوشته در پی آن است تا مستندات آن را در حدیث، گسترده ترین منبع در حوزۀ معارف دین، استخراج کرده، صحّت و سقم آن را بررسی و خطا در تطبیق این اصطلاح را روشن نماید. علاوه، رابطۀ استخاره و قضا و قدر الهی بحث شده است. در این زمینه، به دو گروه کلی از احادیث بر می­خوریم. گروهی که مضمون آن ها خواندن دو رکعت نماز و دعایی خاصّ در واگذار کردن کار به خدا است، علاوه بر آن که مفاهیمی…
چکیده: از مناسک رایج و پرکاربرد جامعه اسلامی، استخاره کردن است؛ رفتاری با شیوه های متنوع که پیشینه ای کهن در فرهنگ اسلامی دارد. عمده شیوه های متنوع این منسک، ماثور و برخی نیز غیرماثورند. به تبع، هر یک نیز خاستگاهی دارند و خود نیز در طول زمان، دچار تحولات و تغییراتی شده اند. تنوع شیوه های استخاره و آداب همراه آن به قدری است که یافتن وجه جامعی میان این اشکال مختلف و بازشناسی ماهیت استخاره را بر پایه آن مولفه های مشترک دشوار می کند. از آن سو، عمده شیوه های استخاره در قالب روایاتی منسوب به معصومین…
چكیده: انسان، مستعد اتصاف به همه كمالات است. وصول به آنها در گرو تربیت صحیح مى‌باشد و براى رسیدن به هدف والاى قرب الى‌اللّه، باید بهترین شیوه‌ها را انتخاب نمود. به یقین، برترین روش‌ها كه مبتنى بر شناخت حقیقت انسان و همه ابعاد وجودى اوست، تنها در كلام و سیره انسان‌هاى كامل در هر عصر و زمان جست‌وجو مى‌شود و چنین انسان‌هایى براى همه عصرها و زمان‌ها جز معصومان كسى نیست. این مقاله با رویكرد نظرى و تحلیلى و با هدف آشنایى با روش‌هاى تربیتى «عفو» و «تغافل» امام سجاد (ع) بر اساس صحیفه سجادیه، دعاى ابوحمزه ثمالى و سیره…
چکیده: صحیفه سجایه که آن را اخت القرآن نامیدند دریای بی بیکرانی است که دعای مکارم الاخلاق چشمه آسمانی بی‌پایانی از این دریای عظیم است. امام معصوم (ع) در قسمتی از این دعای شریف از پیشگاه باری‌ تعالی می‌خواهد که او را با زیور صالحین بیاراید و زینت‌های متقین را بر وی پوشاند تا بتواند در پرتو این دو عطیه بزرگ الهی مردم را به صفات حمیده و خصال پسندیده که مایه سعادت مادی و معنوی است متصف نماید و آنان را از خطراتی که ناشی از فقدان صفات است برهاند. در این مقاله، با روش تحلیل محتوایی عبارات دعا…
چکیده شتاب گرفتن رشد اقتصادی کشور ها در عصر حاضر، موجب ظهور و گسترش تدریجی بحران هاى زیست محیطى در جهان شده است. این مقاله ضمن تحلیل اخلاقی این مشکل، از منظر دینی به بررسی دو دیدگاه متناقض می پردازد: برخی بحران حاضر را ناشی از فاصله گرفتن از تعالیم ادیان دانسته، راه حل را در افزایش زمینه های تربیت دینی و اخلاقی می دانند. عده ای دیگر با اتخاذ رویکردی غیردینی، آموزه های دینی همچون تقبیح دل بستگی به دنیا و در مقابل، تجویز استفاده بدون حد از منابع طبیعی را از جمله عوامل مؤثر در شکل گیری بحران…
چکیده دعوت به خداپرستی و اخلاص در بندگی سرلوحه دعوت همه انبیاء الهی بوده است. دستور بندگی خالص در قرآن علاوه بر واژه اخلاص و مشتقّات آن با کلمات و عبارت‌های متنوّع دیگری آمده است؛ مانند: «یُریدُونَ وَجْهَه»، «أَسلم وجهه لله»، «نَصَحُوا لِلَّهِ»، «اِبْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّه»، «اِبْتِغاءَ وَجْهَ اللَّه»، «وَ قُرُباتٍ عِنْدَ اللَّه»، «حَنیف»، «تَبَتَّلْ إِلَیْهِ». ضدِّ اخلاص در اعتقاد و عبادت، شرک و بُت‌پرستی و مقابل اخلاص در طاعت ریا است که در روایات از آن به «شرک خفی» و «شرک اصغر» تعبیر شده است.. اگر چه گستره اخلاص در قرآن شامل تمام باورهای اعتقادی، اعمال عبادی و صفات…