پایان-نامه

 چکیده: مصحف امیرالمؤمنین علی (ع) قرآنی بود که آن حضرت، پس از وفات پیامبر اکرم (ص) به جمع و تدوین آن همت گماشت. طبق مدارک و منابع فریقین اعم از روایات و گزارش‌ها تاریخی، اصل وجود چنین مصحفی ثابت و تردیدناپذیر است؛ با استفاده از همین گزارش‌ها می‌توان به چگونگی تفاوت ساختاری و محتوایی این مصحف با مصحف موجود پی برد. آن‌چنان‌که از روایات برمی‌آید، این مصحف، قرآن صرف نبوده بلکه شامل ویژگی‌هایی چون مرتب بودن سور به ترتیب نزول قرآن، بیان شأن نزول، ناسخ و منسوخ، تأویل و تفسیر و … بوده است؛ اما باوجوداین گزارش‌ها که حجم اخبار…
 چکیده: ادبیات تطبیقی به بررسی روابط میان ادبیات، فرهنگ، مذهب و تاریخ دو کشور می‌پردازد. در سرزمین‌های کهن جهان، بیشتر نمایش‌های کلاسیک رشته پیوندی با نمایش‌های آئینی و ریشه در اسطوره‌ها، افسانه‌ها، عقاید و باورها و به‌طور کلی فرهنگ عامه مردم داشتند. ایرانیان شیعه نیز در ساختن تعزیه و به نمایش درآوردن واقعه‌ی کربلا و حدیث مصائب امام حسین سید الشهدا، به سنت نمایش‌های آئینی ایرانیان قدیم و شیوه اجرای مناسک و آئین‌های آنان و نیز پاره ای از عناصر اسطوره‌ای و حماسی سازنده‌ی نمایش‌های آئینی نظر داشته اند. فرانسویان نیز به نوبه خود با اجرای نمایش‌های مذهبی نظیر (میستر…
چکیده: با نگرشی جامع بر مباحث مطرح‌شده پیرامون امامت، خلافت و ولایت در متون کلامی شیعه و اهل تسنن در قرن سه و چهار به این نتیجه می‌رسیم که این مفاهیم در میان این دو فرقه بسیار متفاوت می‌باشد. اگرچه هر دو فرقه قائل به یکسانی مفهوم امامت، خلافت و ولایت هستند، با این حال شیعیان امامت را یک مقام و منصب کاملاً الهی می‌دانند که پس از نبیبه جانشینی او رهبری دینی و دنیوی مردم را بر عهده دارد لذا اطاعتش همچون نبی واجب است. امام غیر از دریافت وحی کلیه وظایف و شئون نبی را داراست. متکلمان شیعی…
چکیده: این نوشتار دیدگاه‌های شیعه و اهل سنت در باره ماهیت امامت و ادله و شرایط آن را بررسیده و بر اساس آیات قرآن کریم و روایات معصومین ابعاد مختلف امامت و ویژگی‌های امام را تبیین می‌کند. نویسنده ضمن بیان شرایط امامت و خلافت از منظر اهل سنت به نقد مسئله سقیفه برای انتخاب خلیفه پس از پیامبر اسلام (پرداخته و به مبانی آنان در باره نصب امام و شرایط و ویژگی‌های او خدشه وارد می‌کند. پژوهش حاضر در دو باب ارائه‌شده است. در باب اول مفهوم امامت در مکتب کلامی اهل سنت، ادله آنان در مبحث امامت و نبوت،…
 چکیده: رجالیان متقدم در معرفی بعضی از راویان به جرح یا تضعیف آن‌ها پرداخته‌اند. آنچه مهم می‌نمایاند آن است که متقدمان بر چه مبانی و با چه معیارهایی در تضعیف راویان پایبند بوده‌اند؟ کشف این مبانی و معیارها ما را با شیوه جرح و تضعیف متقدمان و اندیشه رجالی ایشان آشنا خواهد کرد. برای این منظور تمام کتاب‌های رجالی متقدم بازخوانی و پس از گردآوری مجموعه الفاظ تضعیف و بررسی تطبیقی بین منابع رجالی، چرایی مبانی و معیارهای تضعیف آشکار شد. رجالیان متقدم با داشتن مبانی و پیش‌فرض‌هایی چون «اعتقاد به حجیت سنت ائمه»، «وجود احادیث ساختگی»، «عدم وصول روایات…
 چکیده: هنر شیعی در نگارگری ایرانی، حیطه‌ی وسیعی از مضامین عام اسلامی و مضامین خاص شیعی را در برمی‌گیرد. ازآنجاکه تصویرگری ائمه معصومین (ع) با تشکیل حکومت شیعه‌ی صفوی به نقطه‌ی اوج هنری خود می‌رسد، با تأکید بر نگارگری این عصر و با انتخاب دو نسخه‌ی حبیب‌السیر و نسخه‌ی أحسن‌الکبار، به مضامین خاص شیعی پیرامون زندگی و سیره‌ی امامان شیعه (ع) پرداختیم و ممیزات خاص تصویری آن‌ها را برشمرده‌ایم. مضامین خاص شیعی در نگاره‌هایی وجود دارد که بر معتقداتی که وجه امتیاز شیعه از سایر فرق اسلامی محسوب می‌شوند، تأکید ورزیده و آن را موضوع و محتوای نگاره‌ها قرار داده…
 چکیده: شناخت و تحلیل مکاتب حدیثی شیعه یکی از مباحث مهم و ضروری در موضوعات مربوط به تاریخ و رجال می‌باشد. مکتب حدیثی قم با داشتن ویژگی‌هایی، از دیگر مکاتب حدیثی شیعه – همچون مکتب مدینه، کوفه، بغداد، ری و خراسان دارای تمایز است. کثرت محدثان این حوزه حدیثی، اقدامات مفید آنان در تدوین برخی از مجموعه‌های گران‌سنگ حدیثی، اهتمام شدید بر حفظ سلامت احادیث از آسیب خلط با احادیث ضعیف و غلوآمیز، مقابله با ناقلان این‌گونه احادیث، گرایش به حدیث با اخباری گری و پرهیز از دخالت مستقیم عقل در نقادی و فهم شریعت و تکیه‌بر متون دینی، دیدگاه…
چکیده: حوزه حله از معروف‌ترین حوزه‌های علمی عصر ایلخانی می‌باشد که عالمان این حوزه با تلاش در دو محور علمی یعنی آموزش علوم دینی در حوزه و مدرسه اولجایتو، تألیف کتب دینی توانستند نقش مهمی در تثبیت فقه شیعه و گسترش اندیشه سیاسی شیعه در جامعه اسلامی سده‌های هفتم و هشتم ایفا نمودند اگرچه نباید نسبت به رفتار و فعالیت سیاسی عالمان حوزه در برابر تهاجم مغولان و حکومت آن‌ها غفلت نمود. تألیفات علمی عالمان حله درزمینه فقه شیعه به‌خصوص فقه سیاسی، در راستای تبیین و تکمیل دیدگاه‌های علمای پیشین به‌خصوص اندیشه شیخ مفید و شیخ طوسی بوده که با…
چکیده: امروزه تاریخ تفسیر قرآن کریم همچون بسیاری از علوم شکل‌گرفته در خصوص قرآن، دربرگیرنده‌ی گزارش‌های منابع اهل سنت می‌باشد. ازجمله دلایل این اتفاق، فضای باز موجود برای رشد آثار مربوط به اهل حدیث (سلفی‌ها) و اشاعره و به‌نوعی مکتب خلفا می‌تواند ‌باشد که علل آن در جای خود قابل‌بررسی است. پایان‌نامه حاضر که تحت عنوان «مکتب تفسیری مدینه در قرن اول و دوم هجری»، به رشته‌ی تحریر درآمده است، تحلیلی _ بنیادی بوده و با بازنگری در جنبه‌های مکنون تاریخ، سعی دارد عناصر مهم موجود در تاریخ مذهب شیعه که در شکل دادن به مدلی جدید از تاریخ تفسیر…
چکیده: روایی یا ناروایی حیله‌های شرعی، یکی از مناقشه‌انگیزترین حوزه‌های فقه اسلامی است. این موضوع در فقه امامیه به گستردگی فقه عامه نیست؛ وانگهی، اهمیت مسئله و ابتلای جامعه به این موضوع، از همان روزهای نخستین تدوین فقه شیعه، موردتوجه فقیهان امامی بوده است و هر یک با استناد به دلایلی از قرآن و سنت، در دو صفِ موافقان و مخالفان حیل، قرار گرفتند. این پژوهش، با تحلیل دلالی آیات و بررسی سندی و دلالی روایات، به تبیین قلمرو مشروعیت یا عدم مشروعیت حیل شرعی می‌پردازد. ضرورت رسیدن به این هدف در به‌کارگیری حیله‌ها که از سویی رهایی از حرام…
چکیده: انتخابات ریاست جمهوری یازدهم و انتخاب دکتر حسن روحانی خوش‌بینی مضاعفی را مبنی بر بهبود روابط ایران با جامعه جهانی و همسایگان بخصوص عربستان سعودی ایجاد نمود. روابطی که در ادوار گذشته بین ایران و عربستان همواره مبتنی بر تنش و سوء تفاهمات سیاسی بوده و از تراز و سطح لازم که شایسته روابط دو بازیگر مطرح منطقه‌ای باشد برخوردار نبوده است اما این وضعیت در دو سال اخیر نه‌تنها بهبود نیافته بلکه تحت مسائل و شرایط منطقه‌ای زیر تشدید شده است: مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه پنج به‌علاوه یک و نزدیکی ایران به امریکا باعث شد عربستان از…
چکیده: امامت و صفات آن، همواره از صدر اسلام موردتوجه بوده است و ائمه اطهار به معرفی خود پرداخته‌اند؛ اما بعد از غیبت امام زمان سوالاتی جدید دراین‌باره به وجود آمد. یکی از نظراتی که در مورد امامت و جایگاه آن مطرح‌شده نظریه‌ی علمای ابرار است. بر مبنای این نظریه ائمه هرگز با پیامبران قابل‌مقایسه نیستند و معارف دین را صرفاً به شیوه‌ی اکتسابی از امام قبل دریافت کرده و یا با رأی و اجتهاد و استنباط، احکام شرعی را تحصیل‌کرده‌اند و همانند دیگر آدمیان خطاپذیرند. در این مجموعه ضمن بیان نظر علمای شیعه از قرن سوم تا زمان حاضر…