کلامی

چکیده: آنچه اکنون پیش روی دارید با عنوان «لقاءالله از دیدگاه قرآن و روایات» به بررسی مسئله مهم «لقاءالله» پرداخته است و چون این مسئله از مباحث میان‌رشته‌ای است که آن موضوع را از منظر کلام، اخلاق، سیر و سلوک، تفسیر و حدیث به بحث گذاشته است. بحث از لقاء خداوند از زمان حضرت موسی (ع) مطرح بود و در میان ادیان و ملت‌های مختلف مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است. ما در این رساله پس از بیان اهمیت و ضرورت بحث از مسأله لقاءالله و بیان روش تحقیق و سؤالات اصلی تحقیق به بحث از آیات شریفه در…
چکیده: در این نوشتار ما به دنبال این مدعا هستیم که مبانی کلامی نقش اهل‌بیت (ع) در تفسیر قرآن کریم چه می‌باشد؟ یعنی به چه دلیل تفسیری که اهل‌بیت (ع) از قرآن کریم ارائه کرده‌اند، حجت است. به این منظور این نوشتار را در دو بخش ارائه کردیم. در بخش نخست به توضیح و تبیین تفسیر اهل‌بیت (ع) از قرآن کریم پرداخته‌ایم. بخش دوم که مهم‌ترین بخش است، به تبیین مبانی پرداخته است. به نظر ما حجیت تفسیری اهل‌بیت (ع) بر سه مبنا استوار است؛ نخست، اتصال اهل‌بیت (ع) به غیب است. دومین مبنا، برخورداری آنان از عصمت است، و…
 چکیده: بررسی و تبیین مبانی و روش‌های فهم قرآن از دیدگاه اهل‌بیت (ع) است. نگارنده که جریان فهم قرآن را پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) و برکناری اهل‌بیت (ع) از صحنه سیاسی و اجتماعی دچار انحراف می‌داند و آن را گرفتار تفریط به‌صورت ظاهرگرایی و تجسیم و افراط به‌صورت تأویل‌‌گرایی بی‌ضابطه می‌بیند، سعی نموده دیدگاه تفسیری اهل‌بیت (ع) را برای دستیابی به مبانی فهم قرآن واکاوی نماید. وی پس از تعریف مفاهیم مرتبط با موضوع، به بیان ویژگی‌های قرآن و ضرورت فهم آن، نیازمندی قرآن به تفسیر و مقام و موقعیت علمی اهل‌بیت (ع) پرداخته است. در فصل دوم…
 چکیده: قرآن آخرین کتاب آسمانی خداوند است که بر خاتم انبیا حضرت محمد مصطفی (ص) نازل شده است که به‌عنوان موثق، کامل و سالم‌ترین سند اسلام برای مسلمانان محسوب می‌شود؛ این کتاب برخلاف کتب انبیا پیشین، مصون از هرگونه تحریف باقی مانده است، امام عده‌ای از مسلمانان اخباری، از هر دو مذهب تشیع و اهل سنت با توجه به عده‌ای از روایات قائل به تحریف قرآن شده‌اند، لذا از آنجایی که قرآن نزد مسلمانان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، در مقابل این ادعاها زمین ننشسته و در رد ادعای تحریف قرآن توسط مدعیان تحریف به پا خواسته و ادعاهای آن‌ها…
چکیده: موضوع و طرح مسئله: با توجّه به اهمیت مبحث ناسخ و منسوخ در قانون‌گذاری و استنباط مسائل شرعی از قرآن کریم و سنت و محوریت کلمات معصومین (ع) در شرح و تبیین و تفسیر قرآن و از طرفی مغفول واقع‌شدن اهل‌بیت (ع) در این‌گونه مسائل، بررسی «نسخ آیات قرآن در مکتب اهل‌بیت (ع)» امری ضروری به نظر می‌رسد. هدف این کار تحقیقی، بررسی دیدگاه معصومین (ع) در مورد نسخ آیات قران و اهمیت این مبحث در منظومه روایی شیعه می‌باشد. ب- مبانی نظری شامل مرور مختصری بر منابع، چارچوب نظری، پرسش‌ها و فرضیه‌ها: کتب روایی و تفاسیر روایی شیعه…
چکیده: بعد از رحلت پیامبر (ص)، جریان‌های فکری و کلامی متعدد و معارض با یکدیگر که غالباً از اهل سنت بودند، پدیدار گردیدند؛ هر یک از آن‌ها برای تبیین اندیشه‌های خود از سویی آیات اعتقادی قرآن را مطابق اندیشه‌ها و روش‌های خود تفسیر می‌کردند که در اثنای این تکاپوها، برخی آیات به تحریف معنوی مبتلا گردیدند و روایات نیز در پاره‌ای موارد یا دستخوش تحریف لفظی و تبیین ناصواب شدند و یا به وضع گرفتار آمدند. اهل‌بیت (ع) در مواجهه با اقوال کلامی آنان و روایاتی که مستمسک عقاید جریان‌های فکری و کلامی بود، با روش‌های متنوع تفسیر قرآن به…
 چکیده: مسئله ولایت امامان (ع) در حوزه تشریع احکام شرعی از زمانی که کلینی و صفار در کتاب‌های خود روایاتی در تفویض تشریع از سوی خدا به پیامبر (ص) و امامان (ع) آوردند، مورد بحث قرار گرفته است. این نوشتار بر آن است که این مسئله را در سه محور بازکاوی کند: محور اول بررسی اثبات یا نفی حق تشریع از امامان است محور دوم به ملاک‌های تشریع امامان می‌پردازد و در محور سوم به شبهات آن پاسخ می‌دهد. مقالات مرتبط: گونه‌های ولایت تشریعی امامان (ع) در روایات، هادی صادقی، محمد رکعی، امامت پژوهی، بهار 1392، (27 صفحه، از 100…
چکیده: از جمله‌ی مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین شاخه‌های توحید، موضوع اسماء و صفات خداوند متعال است. معتزله، از مهم‌ترین مکاتب اسلامی، مدعی اخذ معارف در توحید و عدل از امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع) است. عقاید دانشمندان معتزله در موضوع اسماء و صفات را می‌توان طور خلاصه این‌گونه بیان کرد: 1. نفی صفات و عینیت آن‌ها با ذات، 2. سلب اضداد از ذات خداوند 3. نظریه‌ی حال، 4. نیابت ذات از صفات. با بررسی روایات می‌یابیم که امیرالمؤمنین (ع) و اهل‌بیت (ع)، به نفی صفات از ذات خداوند متعال و خروج از دو حدّ تعطیل و تشبیه در مورد خداوند قائل…
چکیده: این پژوهش، سخنان اهل‌بیت (ع) را در مباحث اعجاز قرآن محور قرار داده است؛ تا در این راستا جنبه‌هایی از اعجاز این کتاب شریف مورد بررسی قرار گیرد. در باب اعجاز قرآن سؤالاتی مطرح است؛ از جمله این‌که راز تنوع معجزات پیامبران در چیست؟ تفاوت قرآن با معجزات سایر پیامبران به چه جهت است؟ چگونه می‌توان اعجاز قرآن را به اثبات رساند؟ قرآن از چه جهاتی معجزه است؟ پاسخ به این پرسش‌ها چارچوب این پژوهش را تشکیل می‌دهند. فصل اول کلیات پژوهش است و فصل دوم بیان می‌کند که اهل‌بیت (ع) تفاوت معجزات پیامبران را تناسب آن با علوم…
چکیده: در کتب روایی شیعه، موارد زیادی از سخنان اهل‌بیت (ع) پیرامون مباحث کلامی بیان شده است که در این مقال منظور نظر ما، احتجاجات و مناظراتی است که بین ایشان با اهل کتاب در حوزه مباحث کلامی اعم از توحید، نبوت، امامت و معاد واقع شده است. اهمیت این موضوع در تبیین صحیح عقاید اسلامی و تصدیق این اصول و عقاید از سوی دانشمندان برجسته اهل کتاب معاصر اهل‌بیت (ع) است که موجب ارشاد انسان‌ها و روشن شدن حقایق می‌گردد. نگارنده در این پژوهش کوشید تا استنادات اهل‌بیت به عهدین و بشارات عهدین را به پیامبر (ص) و اوصیای…
چکیده: در این تحقیق، علم فعلیِ (بالفعل) حضوریِ امامان معصوم (ع) به همه اشیاء، از منظر عقل، کتاب و سنت مورد بررسی قرار گرفته است. از منظر عقل، ابتدا امکان دستیابی بشر به امور غیبی اثبات گردیده و سپس با سه دلیل ثابت شده که امامان معصوم (ع) دارای چنین علمی می‌باشند. دلیل عقلی اول، مبتنی بر صادر اول بودن امامان (ع) است. دلیل دوم از طریق سیر تکاملی و رسیدن به بالاترین درجات تجرد بوده و دلیل سوم بر ویژگی مورد اتفاق امام (ع) نزد شیعه، یعنی کامل‌ترین انسان بودنِ آن‌ها مبتنی است. سپس آیاتی از قرآن کریم که…
چکیده: یکی از ویژگی‌های مهم پیامبر اسلام (ص) و ائمه (ع) عصمت آنان است که در سایۀ آن کارکرد نبوت و امامت معنا و مفهوم پیدا می‌کند. اصل مسئله عصبت تقریباً مورد اتفاق تمام فرق اسلامی است ولی قلمرو و محدوده آن، از جمله مسائل مورد اختلاف می‌باشد. یکی از علل مهم این اختلاف روایات گوناگونی است که در دودسته اثبات کننده و نفی کنندۀ عصمت قرار می‌گیرند. کتاب کافی شیخ کلینی _ که از مهم‌ترین کتاب‌های حدیثی شیعه است _ مشتمل بر روایات متنوعی در باب قلمرو عصمت است. در این نوشتار سعی شده است تا قلمرو عصمت معصومین…