کلامی

چکیده: ولایت تکوینی عبارت است از ولایت تصرف در امور تکوینی، همراه با علم به تمام تفاصیل و اسباب آنچه که در آن تصرف کرده، به‌گونه‌ای که بدون استفاده از اسباب طبیعی متعارف، حقیقتی را به حقیقت دیگر، یا صورتی را به‌صورت دیگر تبدیل کند و اختیار این کارها نیز از این جهت به دست او باشد. ولایت تکوینی، شأنی از شئون اهل‌بیت (ع) است که در حدود و گستره‌ی آن اختلاف است، از این‌رو، بعضی از راویان و محدثانی که روایاتی که حاکی از کرامت‌های اهل‌بیت (ع) را نقل می‌کرده‌اند، متهم به غلو شده‌اند. در این تحقیق، به بررسی…
چکیده عالم برزخ و مثالی از مسائل مهم فلسفی، عرفانی و کلامی است که از دور زمان تا به حال مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. به علت روحانی بودن و تجرد از ماده، شبیه عالم مجردات محض و به خاطر دارا بودن بعضی از آثار ماده (مانند شکل و مقدار)a شبیه عالم مادّیات محض است. این عالم دارای دو نوع نزولی و صعودی است، برزخ نزولی برزخی است که در سیر نزول وجود، بین عالم مجردات و عالم مادیات قرار گرفته است و برزخ صعودی برزخی است که در سیر صعودی وجود، بین عالم ماده و عالم مجردات…
چکیده: روایاتی که افعال خارق عادت امامان (ع) را گزارش می‌کنند بخشی از مواد تاریخی را درباره سیره ائمه (ع) تشکیل می‌دهند. این روایات مانند دیگر احادیث حاکی از قول و فعل امامان (ع) باید از نظر متن و سند مورد نقد و بررسی قرار گیرند. با توجه به اینکه نقل روایات دلائل و نسبت دادن افعال خارق عادت به امامان (ع) مورد توجه و علاقه غالیان بوده و احتمال وجود روایات ضعیف در آن بیشتر است، نقد و پالایش این دسته از روایات ضرورت بیشتري می‌یابد. در این پژوهش اسناد 680 روایت از روایات دلائل و کرامات امامان (ع)،…
چکیده: نقش مهم امامت در هدایت انسان به‌سوی سعادت و کمال دنیوی و اخروی، لزوم شناخت مصادر و منابع علوم ائمه معصومین (ع) را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسائل مربوط به امامت، آشکار می‌سازد؛ زیرا اثبات علم آنان و تبیین منشأ آن، در استحکام مبانی شیعه و تبیین لزوم رجوع به امامان معصوم (ع)، و همچنین در اثبات حجیت سنت آنان، نقش بسزایی دارد. فرضیه‌ای که در این پژوهش پیگیری می‌شود آن است که علوم ائمه اهل‌بیت (ع) به علم خداوند منتهی می‌گردد، و در نتیجه سخن ائمه اهل‌بیت (ع) حجت خواهد بود. ضرورت وجود امام از پشتوانه دلایل متقن…
چکیده: مسئله اصلی این پایان‌نامه عبارت است از معیار شناسی غلو در روایات معصومان (ع) که به بررسی اندیشه‌های غالیانه از لسان معصومان (ع) می‌پردازد؛ زیرا آنان میزان سنجش درستی و نادرستی هر اندیشه، باور و رفتاری هستند. این پیان نامه مشتمل بر یک مقدمه (طرح تحقیق) و سه فصل است. فصل اول، شامل سه بخش است که در آن به مفهوم شناسی غلو در لغت و اصطلاح، پیشینه غلو در ادیان گذشته، اسلام و قرآن و اسباب غلو پرداخته است؛ فصل دوم، با عنوان معیار شناسی غلو در روایات معصومان (ع) به بررسی پدیده غلو در موضوعات الوهیت ائمه،…
چکیده: از مسائلی که بین دانشمندان شیعه در اندیشه‏ی امامت مورد اتفاق می‌باشد با تعبیر شرایط و ارکان امامت یاد می‌شود. اما فراتر از این مسائل مورد اتفاق، ویژگی‌هایی برای جایگاه ائمه (ع) در برخی روایات و آثار علمای شیعه نقل شده که بعضی از بزرگان علمی جزئیاتی ازاین‌گونه مطالب را نپذیرفته‌ و به‌ظاهر محل اختلاف است. از این‌گونه ویژگی‌ها به مقامات و شئون ائمه (ع) تعبیر می‌گردد. در بین اندیشمندان امامیه، صفار و شیخ صدوق با نقل روایات مسئله امامت و نظریه‌پردازی در آن، گام مهمی برداشتند. از بررسی کتب حدیثی این دو شخصیت و تبیین دامنه اشتراکات و…
چکیده: یکی از بحث‌های دیرینه در عقاید اسلامی، بحث و گفتگو در مورد ضرورت یا عدم ضرورت عصمت در امام است. در مذهب شیعه بر ضرورت وجود عصمت در امام اتفاق‌نظر می‌باشد؛ چراکه مقام امامت، پایه و اساس اسلام را تشکیل می‌دهد؛ و از جمله دلایلی که برای اثبات اعتقاد خود می‌آورند؛ آیات و روایاتی است که از پیامبر (ص) و ائمه معصومین (ع) رسیده؛ از جمله‌ی آن آیات، آیه 33 سوره‌ی احزاب می‌باشد، در این نوشتار روایات عصمت که در کتب معتبر حدیثی شیعه، هم چون «الکافی، معانی الاخبار، الخصال، کفایة الاثر» وجود دارند، مورد بررسی سندی متنی قرار…
چکیده: در رساله حاضر ولایت تکوینی حضرت پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) در عرفان و روایات مورد بررسی قرار گرفته است. طبق مبانی عرفانی، غیب نهان در ولایت عیان حقیقت محمدیه (ص) ظهور یافته است. ولایت دارای دو حوزه‌ی تکوینی و تشریعی است. ولایت تشریعی ظهور ولایت تکوینی است و نسبت ولایت تکوینی خاندان پیامبر (ص) نسبت به سایر انبیاء و اولیاء (ع) نسبت محیط به محاط یا مقوّم به متقوّم می‌باشد. از وجهی دیگر ولایت دارای دو حوزه‌ی عامه و خاص است. ولایت عامّه، تمام اهل ایمان را دربر می‌گیرد، اما ولایت خاصّه، ولایت حقیقت حضرت ختمی‌مرتبت (ص) و…
چکیده: تاریخ‌نگاری از دغدغه‌های مهم اندیشمندان سلف بوده است از این روی مورخین، بسیاری از وقایع مهم تاریخی را مضبوط کرده‌اند. با وجود اینکه آنان در ضبط وقایع تاریخی زحمات فراوانی متحمل گشته‌اند، متأسفانه در نگارش تاریخ اندیشه، کوتاهی بزرگی صورت گرفته است، به‌طوری‌که باید اذعان کرد کتاب‌های تاریخی، خصوصاً مصادر اولیه از تاریخ اندیشه تهی‌اند. خاندان‌های بزرگی مانند امویان که حدود یک قرن و بنی‌العباس که قریب به پنج قرن عهده‌دار حاکمیت و خلافت جامعه اسلامی بودند، هرکدام گرایش‌های عقیدتی متفاوتی را داشتند. در درون آن‌ها نیز تفاوت‌های عمده عقیدتی مشهود است، شخصیتی مانند معاویه بن ابی سفیان کاملاً…
چکیده: معاد و اعتقاد به عالم قیامت از اندیشه های اولیه حیات بشری بوده است و همه ادیان الهی پیروان خود را به روزی وعده می دهند كه به حساب همگان رسیدگی می شود. اما در كیفیت و چگونگی انتقال انسان‌ها به آن عالم اختلاف نظرهای شدیدی بین پیروان ادیان و متفكران آنها وجود دارد. فقها، فلاسفه، متكلمان و محدثان شیعی با توجه به نوع نگرش و مبانی فكری خود، معاد را پیش روی ما به تصویر می كشند. علامه مجلسی (ره) به عنوان یك مسلمان شیعی و محدث، معاد خود را مبتنی بر آیات قرآنی می داند و با…
چکیده: در این رساله، به بررسی، تبیین و مقایسه دیدگاه اهل‌بیت (ع) و فلاسفه اسلامی در خصوص نحوه صدور فعل از انسان پرداخته می‌شود. نظری اهل‌بیت معروف به امر بین الامرین نافی نظریات رقیب جبر و تفویض می‌باشد و نظری‌ای کاملاً ابتکاری، دقیق و مطابق با واقع است که از فسادهای دو نظریه جبر و تفویض به‌کلی پیراسته است. ما نظریه اهل‌بیت را در دو تصویر جداگانه و مرتبط با هم ارائه نموده‌ایم که تصویر اول، نشان داده شده است که ماهیت نظریه اهل‌بیت، برای سه مفهوم اصلی استطاعت انجام فعل، امر و نهی الهی و اذن الهی می‌باشد؛ و…
چکیده: اگر تاریخ بشری را ورق بزنیم، هر صفحه‌ از آن پر از شخصیت‌هایی است که هر کدام از آن‌ها به خاطر علم و دانش، شناخت و معرفت در تاریخ بشری ماندگار شده است. از سوی دیگر تاریخ بشری نیز به خاطر همین قسمت از تاریخ به خود می‌بالد. پس این شناخت و معرفت و علم و دانش است که انسان را به بزرگی و جایگاه رفیعی می‌رساند، لذا اهمیت علم و معرفت بر هیچ‌کس که دارای عقل سلیم باشد، پوشیده نیست. علم در افراد انسان دارای مراتب و درجاتی است که این مراتب و تفاوت سطح علمی به ظرفیت…