کلامی

چکیده: پژوهش حاضر به بررسی مقایسه‌ای امامت از دیدگاه سه گروه عمده شیعی یعنی زیدیه و اسماعیلیه و امامیه می‌پردازد. مسئله امامت یکی از مسائل اساسی و مورد قبول همه فرقه‌های شیعی است. اگرچه همه فرق تشیع در اصل مسئله امامت و جانشینی بعد از پیامبر (ص) با هم اتفاق نظر دارند و امام را جانشین برحق پیامبر می‌دانند، اما در فروعات آن دچار اختلاف شده‌اند. با آغاز سده دوم هجری گروهی از شیعیان که بعدها زیدیه نامیده شدند، خود را از بدنه عمومی شیعه جدا کردند. آنان همچون دیگر شیعیان امامت امام علی (ع)، امام حسن (ع) و امام…
چکیده: بحث پیرامون امامت از امهات سلسله مباحث کلامی و اعتقادی است. برترین مقام جهان هستی مقام امامت است، بالاترین وظیفه هر مسلمان هم شناخت این مقام و معرفت به آن است. برترین انسان عالم خلقت، امام معصوم (ع) است و به همین دلیل است که کسی جز امام معصوم (ع) نمی‌تواند مقام امامت را آن‌طور که باید معرفی کند. یکی از بهترین تعاریف از مقام و جایگاه، صفات و خصوصیات امامان معصوم (ع) در زیارت جامعه کبیره تجلی‌یافته که از زبان شریف امام هادی (ع) صادرشده است. این پایان‌نامه بر آن است تا تبیین کلامی امامت در زیارت جامعه…
چکیده: تناسخ آموزه‌ای اساسی در مورد سرنوشت روح وزندگی پس از مرگ در ادیان هندی و بودائی است و به معنای خروج نفس از بدن و رجوع و تعلق دوباره آن به بدن دیگر، اعم از انسان، حیوان، نبات و جماد در همین دنیا است. با توجه به منسوب شدن برخی از فرق اسلامی چون غلات و باطنیه (اسماعیلیه) به باور به تناسخ، در مراجعه به آثار اصیل و معتبر ایشان، شواهد بسیاری مبتنی بر اعتقاد غلات به تناسخ و انکار معاد دیده می‌شود. این در حالی است که در منابع معتبر اسماعیلی تناسخ مردود بوده بر معاد روحانی تأکید…
چکیده: مسلمانان پس از رحلت پیامبر (ص) دچار تشتت و افتراق شده و فرقه‌ها و نحله‌های مختلفی در حوزه اسلام پدیدار گردید که هرکدام از این گروه‌ها در خصوص مباحث کلامی صاحب آرای گوناگون بودند. علت عمده این افتراق و گوناگونی بروز اختلافات سیاسی بود. یکی از اولین گروه‌ها «خوارج» بود که با برداشت‌های انحرافی خود از تعالیم الهی، چهره‌ای خشن از دین را به تصویر کشیدند. «عمل‌گرایی افراطی» مشخصه بارز این فرقه بود. تکفیر و به دنبال آن حکم اعدام، تنها موضع آن‌ها در قبال مخالفین خود و مرتکبین معاصی بود. در پی واکنش مسلمین در قبال این دیدگاه…
چکیده: حسین بن حمدان خصیبی از راویان و متکلمان امامیه است که در دوره غیبت صغری و سال‌های آغازین غیبت کبری می‌زیسته و در نزد فرقه نصیریه از احترام ویژه‌ای برخوردار بوده است. رجالیون متقدم او را به غلو متهم کردند. خصیبی در آثاری چون هدایت الکبری و رأس باشیه عقیده بابیت برای هر یک از امامان دوازده‌گانه را مطرح کرده و محمد بن نصیر را باب امام حسن عسکری (ع) دانسته است به همین دلیل فرقه نصیریه که در زمره فرق غالی است و اکنون به نام علویان در سوریه به سر می‌برند، آثار خصیبی را جزو متون کلامی…
چکیده: هدف این پژوهش بررسی مبانی فلسفی دین صابئین مندائی به منظور استخراج آموزه‌های تربیتی آن‌هاست. بدین منظور با روش توصیفی- تحلیلی چهار مقوله فلسفی این دین شامل هستی‌شناسی، انسان‌شناسی، معرفت‌شناسی و ارزش‌شناسی مورد بررسی تحلیلی قرار گرفته است. صابئین مندائی قوم دینی هستند که با آرامی در خوزستان زندگی می‌کنند و در حدود دو هزار سال پیش، بر اثر نزاع با یهودیان مجبور به مهاجرت از سرزمین اصلی خود یعنی فلسطین به بین‌النهرین و خوزستان شده‌اند. در این دین، هستی فراتر از طبیعت و توسط خداوند بزرگ ازلی یا «هیی ربی قدمایی» آفریده شده و بارزترین صفات خدا وحدانیت،…
چکیده: یکی از موضوعات مطرح در قرآن کریم، مسئله تعلیم اسماء به حضرت آدم (ع) است که حقیقت این اسماء و فلسفه تعلیم آن‌ها به حضرت آدم (ع)، مباحث بسیاری را میان مفسران پدید آورده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تبیینی _ تحلیلی به بررسی این مسئله از دیدگاه قرآن و روایات پرداخته است. مراد از اسماء در این آیه آن است که آن‌چه خدا به حضرت آدم (ع) تعلیم نمود، نشانه و مظهری از وجود خداوند است که دارای سه ویژگی مهم می‌باشد: اولاً این‌ها حقایقی خارجی بوده و از ماهیت و جوهریت حقیقی برخوردار هستند؛ ثانیاً…
چکیده: این پژوهش با سؤال اصلی رویکرد کلامی هشام بن حکم چیست؟ سه فرضیه را مورد آزمون قرار داده است که این سه فرضیه در چهار فصل ساماندهی شده است در فصل اول مفاهیم و کلیات طرح شده چون رویکرد کلامی هشام را عقلانی یافته است به تعریف عقل از دیدگاه‌های مختلف پرداخته است و به چگونگی ورود مسلمانان به مباحث کلامی در قرن اول و دوم هجری پرداخته است، چون هشام بن حکم با معتزلیان در تضاد و رقابت دائمی قرار داشته به چگونگی شکل‌گیری اعتزال و نحوه گسترش آن پرداخته شده است. در فصل دوم پژوهش به شرح…
چکیده: احتجاج کردن در لغت به مفهوم حجت آوردن، استدلال کردن، اقامه دلیل و خصومت کردن می‌باشد. کتاب احتجاج طبرسی شامل احتجاجات فراوان از اهل‌بیت با مخالفین خود می‌باشد. احتجاج انتخاب شده ما بررسی محورهای اصلی احتجاج امام علی (ع) با مهاجرین و انصار می‌باشد. با توجه به مظلومیت امام علی (ع) و غصب خلافت ایشان و سکوت مهاجرین و انصار، امام (ع) برای احیای دین و حقانیت اسلام و زحماتی که پیامبر (ص) متحمل شده بود سکوت 25 ساله‌ای اختیار کردند؛ اما با این‌وجود در این متن حقانیت خود را با دلایل مختلف و با احتجاج به آیات و…
چکیده: آیین‌های تشیع مانند برپایی جشن‌های مذهبی، عزاداری، زیارت و مدّاحی اهل‌بیت (ع) رفتارهای اجتماعی هستند که به دلیل بُعد اجتماعی آن‌ها بر پدیده‌های اجتماعی دیگر اثر می‌گذارند.
چکیده: دین الهی، پیامی است که از ناحیه خدا به بشر می‌رسد، خدایی که به آینده بشر آگاه است. پس طبیعی است که نسبت به آینده بشر نیز سخن بگوید. اضافه بر این ادیان، منادی نجات و سعادت برای بشر هستند. امید به منجی آخرالزمان در دل بسیاری از انسان‌ها از ادیان مختلف موج می‌زند. دین یهودیت به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین ادیان الهی، به‌طور گسترده به این موضوع پرداخته است. سرتاسر تاریخ یهودیت از اشتیاق به منجی آخرالزمان موج می‌زند. اصطلاح آخرالزمان یا اسکاتولوجی یکی از عناصر بسیار مهم در اندیشه دینی یهودیت است. این تحقیق برای پی بردن به…
چکیده: سرگذشت حضرت آدم (ع) و بيرون آمدن ایشان از بهشت آغازین (باغ) و خلافتش بر زمين در هفت سوره‌ی قرآن یعني، سوره‌های بقره، اعراف، حجر، اسراء، کهف، طه و ص آمده است که در سوره‌های بقره، اعراف، حجر و طه به مراحل قبل از پیدایش حضرت آدم (ع)، آفرینش ایشان، تعلیم اسماء، فرمان سجده، ویژگي منزل ایشان و در نهایت عصیان و هبوط و توبه، اشاره شده است و در سوره‌های اسراء، کهف و ص بیشتر به راه‌های نفوذ شیطان در آدم و فرزندان ایشان (تمامي انسان‌ها) و هشدار خداوند به بنی‌آدم نسبت به تداوم وسوسه‌های شیطان و عاقبت…