کلامی

چکیده: در این نوشتار، ضمن بحث و بررسی «شرایط و معیارهای امامت و تعیین امام از دیدگاه متکلمین اشعری، معتزلی و شیعه امامی»؛ اختلاف‌نظر آنان در این زمینه مطرح شده است. نویسنده پس از بررسی مفاهیم مفردات تحقیق، امامت را نزد اکثر متکلمان مسلمان، به‌عنوان زعامت و سرپرستی امت اسلام به‌طور عام به نیابت از پیامبر اسلام (ص) دانسته و معیارها و شرایط امامت را از دیدگاه قرآن، روایات و عقل بحث و بررسی کرده است. وی از دیدگاه شیعه امامیه و مبانی کلامی این مذهب، عصمت امام، اعلمیت او، منصوص بودن امامت امام و افضلیت او را از شرایط…

چکیده: درباره تاریخ پیدایش تشیع نظریات مختلفی توسط محققین و اندیشمندان شیعی، سنی و مستشرقین مطرح شده است. در این زمینه بیش از ده نظریه در کتب مختلف آمده است که از میان آن‌ها فقط دو نظریه مربوط به شیعه و بقیه از آن دانشمندان اهل سنت و مستشرقین است. در نظریاتی که از اهل سنت و مستشرقین بیان شده است، اغراض مذهبی _ سیاسی، دشمنی با تشیع و افراط کاملاً آشکار است. هدف اصلی آن‌ها از بیان این نظریات، نشان دادن مذهب تشیع به‌عنوان یک حرکت خارجی و امر عارضی است. بعضی از این نظریات به-هیچ وجه جنبه علمی…

چکیده: این تحقیق بر اساس روایات، نقل‌ها از منابع تاریخی، روایی و تفسیری، بخش عمده‌ای از استشهادهای قرآنی و روایات تفسیری امام حسین (ع) همراه با تحلیل آیات تفسیر شده توسط آن حضرت به‌عنوان یکی از مفسران واقعی قرآن کریم را بررسی تفسیری می‌کند. نویسنده در سه فصل ابتدا به معرفی شخصیت امام حسین (ع) به‌عنوان مفسر قرآن و سپس به تجزیه‌وتحلیل روایات تفسیری وارد شده از آن امام می‌پردازد. وی در فصل اول نخست به بررسی مفهوم استشهاد، استشهادهای قرآنی، تفسیر، روایات تفسیری، تحلیل، تفسیر، تأویل و مفهوم لغوی، اصطلاحی و تفسیری آن‌ها پرداخته، آنگاه با اشاره به جایگاه…

چکیده: این پژوهش می‌کوشد ضمن اثبات حجیت سنّت پیامبر اسلام (ص) و اهل‌بیت آن حضرت، حجیت قول و فعل صحابی پیامبر اکرم (ص) را نقد و رد کند. نویسنده اعتقاد دارد به همان ادله‌ای که قول، فعل و تقریر رسول خدا یا به‌عبارت‌دیگر، سنت آن حضرت حجیت دارد، به دلیل‌های متعدد عقلی و نقلی اهل‌بیت ایشان نیز دارای همان مقام و منزلت هستند؛ زیرا آنان نیز به‌حکم عقل، قرآن و روایت معصوم هستند و اطاعت از آنان واجب است. نویسنده در پنج فصل به ابعاد حجیت پیامبر اسلام و اهل‌بیت (ع) پرداخته است. وی در فصل اول تاریخچه حجیت سنت…

چکیده: بیست و سومین آیه‌ی سوره‌ی شوری به نام آیه‌ی «مودت» و یا آیه‌ی «قربی» مشهور گردیده است. در مورد تفسیر این آیه، بین مفسران شیعه و اهل سنت اختلاف فراوانی وجود دارد. تمام علمای شیعه، این آیه را در شأن گروهی خاص از اهل‌بیت پیامبر اسلام دانسته، و مودّت ایشان را به‌عنوان اجر رسالت بر همه‌ی مسلمانان واجب می‌دانند. ولی اهل سنت در تعیین مصداق این آیه، با شیعیان اختلاف نظر داشته و اقوال مختلفی را در این زمینه بیان کرده‌اند. بیشتر مفسران اهل سنت مصداق «القربی» در این آیه را قریش می‌دانند. همچنین در نوع استثناء «إلا المودّه…

چکیده: «تزکیه» اصطلاحی است که در قرآن کریم برای تربیت دینی و پرورش روح و روان انسان به‌کار رفته است. از مهم‌ترین اهداف تربیتی قرآن می‌توان به حرکت انسان در صراط مستقیم، طاهر بودن، دست‌یابی به حیات طیبه، رستگاری، عبادت و رسیدن به مقام بندگی، نزدیک شدن به‌حق، اقامه عدالت و کسب استقلال و عزت اشاره کرد. در این راستا و بر اساس تصریح آیات قرآن کریم، وجود مقدس پیامبر گرامی اسلام (ص)، جامع‌ترین الگویی است که می‌تواند در امر تربیت انسان‌ها مورد توجه قرار گیرد، زیرا خود آن حضرت، به-صورت مستقیم با عنایت خدای بزرگ، تربیت شده است. خطاب‌های…

چکیده: در این پایان‌نامه، مسئله غیبت از منظر شیعه و اهل سنت و نیز اثبات اصل غیبت از قرآن و سنت، فواید امام غائب و تأثیر عقیده به غیبت پژوهش و بررسی شده است. نویسنده در پنج بخش، پی بردن به عوامل اصلی غیبت، پاسخ شبهه‌های مربوط به مهدویت، نقش امام عصر (عج) در رهبری جامعه در زمان غیبت، معرفی دیدگاه‌های انحرافی درباره غیبت امام عصر (عج) و دیدگاه‌های شیعه و اهل سنت را در این زمینه طرح نموده است. بخش اول پایان‌نامه، ابتدا به طرح کلیاتی از تحقیق، پیشینه و تاریخچه آن، حدود و قلمرو تحقیق پرداخته و در…

چکیده: تحقیق حاضر به تبیین برخی کمالات مشترک حضرت محمد بن عبدالله (ص) و عیسی بن مریم (ع) می‌پردازد. نویسنده معتقد است هر یک از این دو پیامبر الهی دارای کمالاتی منحصربه‌فرد و کامل‌ترین و بافضیلت‌ترین خلق الهی هستند. وی به بعضی شبهه‌ها در زمینه شخصیت و کمالات وجودی این دو پیامبر نیز پاسخ می‌دهد. نگارنده پژوهش خود را در چهار فصل سامان داده است. در فصل اول کلیاتی از واژگانی مانند کمال، نبی و رسول مطرح می‌شود. در فصل دوم به معرفی شخصیت و فضایل پیامبر اسلام (ص)، افضل بودن ایشان از فرشتگان الهی، اولویت آن حضرت بر سایر…

چکیده: پدیده خاورشناسی غربیان در حوزه قرآن‌پژوهی، متخصصان برجسته‌ای مانند گوستاو فلوگل و تئودور‌ نولدکه آلمانی، مونتگمری ‌وات انگلیسی، ژول ‌لابوم و موریس بوکاهی فرانسوی را وارد جهان تفسیر و علوم قرآنی کرد. این اندیشمندان برجسته درباره مصدر قرآن به یقین رسیده و با ایمان به قرآن و نبوت پیامبر اکرم رسماً به دین اسلام گرویدند. جمعی از دانشمندان غیرمسلمان مانند هانری ‌کربن فرانسوی نیز پس از سال‌ها تحقیق به این نتیجه رسیدند که معارف قرآن آن‌قدر عالی و منطبق با آموزه‌های الهی است که قطعاً یک نوع پیوندی با خدا دارد. آن‌ها قرآن را «الهی غیر‌وحیانی» دانستند. تعدادی از…