کلامی

چکیده: پژوهش حاضر، ویژگی‌های بی‌بدیل پیامبر اسلام (ص) و کرامات آن حضرت از منظر منابع روایی شیعه و اهل سنّت را مطرح و با هم مقایسه می‌کند. نویسنده در دو گفتار خصوصیات فقهی و غیر فقهی رسول اکرم (ص) را از منظر احادیث فریقین بررسی کرده است. در گفتار اول ابتدا ویژگی‌های غیر فقهی پیامبر اسلام (ص) همچون: کرامات ظاهر شده از ایشان قبل و پس از ولادت، بشارت‌های عهدین در باب تولد پیامبر، شباهت‌های آن حضرت با برخی انبیای الهی مانند موسی (ع) و معجزات هنگام میلاد ایشان و … سپس مؤیدات قرآنی درباره این‌که: آن حضرت رحمه‌للعالمین، خاتم…

چکیده: این پایان‌نامه، ویژگی‌های انسان کامل از منظر امام علی (ع) در نهج‌البلاغه و همچنین فلسفه و عرفان اسلامی را تبیین می‌کند. نویسنده در پنج فصل دیدگاه‌های مختلف را درباره کمال انسان و انسان کامل مطرح کرده و معیارها و راهکارهای نزدیک شدن به کمال را همراه با ذکر نمونه انسان کامل از دیدگاه امام علی (ع) شرح می‌دهد. وی در فصل اول با تعریف انسان و کمال انسانی در فلسفه و عرفان اسلامی، سیر حرکت معنوی صعودی و نزولی انسان را در آموزه‌های اسلامی بحث و بررسی می‌کند. آن گاه با تحلیل فلسفی مفهوم اتحاد با عقل فعال و…

چکیده: نوشتار حاضر به مقایسه دیدگاه‌های علامه حلی، شیخ مفید و ابن تیمیه درباره عصمت ائمه (ع) پرداخته، ادله عقلی و نقلی شیخ مفید و علامه حلّی در مقوله اثبات و دلیل‌های ابن تیمیه در انکار عصمت ائمه و شبهه‌های وی را در این زمینه ارائه می‌کند. نویسنده در قالب چهار فصل اختلاف نظریات این سه تن را که ناشی از اختلاف آنان در مبانی کلامی است، مطرح کرده و نوع نگرش آن‌ها را به مقوله امامت و ویژگی‌های امام بررسی کرده است. در فصل اول نخست به تشریح مفهوم واژگان کلیدی پژوهش، مانند معنای عصمت و امام در لغت…

چکیده: پژوهش حاضر در پنج فصل به نقش دعا در تربیت انسان از دیدگاه اهل بیت (ع) و نیز ابعاد اخلاقی و تربیتی دعا در سخنان آن بزرگواران می‌پردازد. نویسنده می‌کوشد ضمن تبیین حقیقت دعا وماهیّت انسان سازی آن، نقش آن را در تکوین شخصیت انسان، سلامت نفسانی او و نیز آثار ترک دعا در شخصیت و روح آدمی را بررسیده و دیدگاه‌های ائمّه معصوم (ع) را در این باره منعکس سازد. او در فصل اول با ارائه کلیات و مفاهیمی از واژگان و موضوعات مرتبط با مقوله تربیت و دعا، ضرورت تربیت و نیاز انسان به دعا در هر…

چکیده: امام حسین (ع) در قرآن و روایات، با عناوینی مانند فرزند رسول خدا (ص)، دارای طهارت و عصمت، واجب الاطاعه، مظلوم و صاحب نفس مطمئنه معرفی شده است. قیام امام حسین (ع) از منظر سنت دارای مبانی مهمی مانند اصلاح‌طلبی، امربه‌معروف و نهی از منکر و تشکیل حکومت اسلامی است؛ اما از منظر قرآن، این قیام از جهات متعددی قابل بررسی است؛ از یک‌سو، امام حسین (ع) مفسر، وارث معارف و مجری احکام قرآن است، که دلایل قرآنی و حدیثی بر آن دلالت داشته و به دلیل امامت، عصمت و رضایت پیامبر از آن حضرت قیام ایشان بر محور…

چکیده: قرآن کریم تنها کتاب آسمانی است که با عنایت ویژه خداوند از هرگونه تحریفی مصون مانده است. بنابر این، منبعی مطمئن برای دست‌یابی به معارف و آموزه‌های وحیانی خواهد بود. تفسیر قرآن کریم هم از همان روزهای آغازین نزول این کتاب شروع گردیده و در طی قرون و اعصار پس از آن به گونه‌های مختلف ادامه یافته است. یکی از روش‌های تفسیری که مورد قبول اکثریت قریب به‌اتفاق مفسرین است، روش تفسیر قرآن به قرآن می‌باشد. در این روش تفسیری، می‌توان با استناد به آیاتی از قرآن، آیات دیگر را تفسیر کرد. در حقیقت این روش، همان روش نبی…

چکیده: مسئله جانشینی پیامبر اسلام (ص)، یکی از مباحث کلامی مهم میان عالمان و اندیشمندان مسلمان و غیرمسلمان است که توجه خاورشناسان را نیز به خود جلب کرده است. این رساله مسئله جانشینی پیامبر اسلام (ص) را از منظر خاورشناسان مورد بررسی قرار داده و در این رابطه به سه موضوع دیدگاه خاورشناسان در مورد وجود جانشین برای پیامبر (ص)، جانشینی علی (ع) و حادثه سقیفه پرداخته است. خاورشناسان بر این باورند که پیامبر اسلام (ص) از آغاز با مسئله «انذار عشیره»، زمینه فعالیت دینی و تربیتی را فراهم نموده و مسئله جانشینی خود را روشن ساخت. حدیث غدیر، حدیث…

چکیده: زمینه‌های فکری و شرایط فرهنگی دوران امام رضا (ع) به‌گونه‌ای بود که مذاهب مختلف در حال تثبیت جایگاه خود در جامعه اسلامی بودند. در چنین موقعیتی، امام رضا (ع) با برخورداری از جایگاه و شأن علمی ویژه، مسئولیت تبیین انحرافات فکری و اعتقادی مذاهب مختلف را بر عهده گرفته و با مناظرات و احتجاجات بسیار، به رد شبهات پیرامون عقاید ناب اسلامی پرداخته و مبانی مذهب شیعه را تثبیت نمود. یکی از این گروه‌های منحرف، خوارج بودند که بر اساس اعتقادات خود، مرتکبین گناه کبیره را کافر دانسته، شرایط خلیفه را منحصر در تقوا، عدالت و شمشیر می‌دانستند، تقیه…

چکیده: مسأله شناخت خدا و یگانگی او، از مهم‌ترین مباحث اعتقادی اسلام و سایر ادیان الهی است که اولین هدف انبیا را نیز تشکیل می‌دهد. در کلمات و سخنان امام علی (ع) دلایل عقلی متعددی مشاهده می‌شود که وجود خدا و یگانگی او را به اثبات می‌رساند. پژوهش حاضر نیز کوشیده است تا این دلایل عقلی را با روش تحلیلی مورد بررسی قرار دهد. از میان سخنان امام علی (ع) می‌توان برهان عقلی برای اثبات وجود خدا استخراج نمود؛ آنچه با عنوان برهان صدیقین در سخنان فلاسفه و متکلمین مطرح می‌گردد، در واقع، برهانی برای پی بردن از علت به…

چکیده: بررسی جایگاه حکومت ایدئال امام عصر (ع) از منظر قرآن و حدیث، مسأله ای است که این پایان‌نامه با روش توصیفی _ تحلیلی به آن پرداخته است. فرضیه‌ای که در این پژوهش مورد پی گیری قرار گرفته آن است که حکومت مهدوی منجر به نابودی حکومت‌های باطل، حاکمیت صالحان بر زمین، غلبه دین توحیدی و اسلام بر همه ادیان، برخورداری مردم از رفاه، آسایش، امنیت، عدالت، رشد نهایی و کمال انسان در عرصه‌های مادی و معنوی و شکوفا شدن کامل علوم بشری می‌شود. از نظر اسلام، حکومتی مشروعیت دارد که منشأ تشریعی داشته و حاکم آن منتصب از سوی…

چکیده: تفسیر قرآن کریم از زمان پیامبر گرامی اسلام (ص) شروع شد و ائمه معصومین (ع) به پیروی از سیره آن حضرت به تفسیر و تبیین قرآن کریم روی آوردند. این رساله، دیدگاه‌های امام رضا (ع) در تفسیر و علوم قرآن را با استفاده از روش کتابخانه‌ای و تحلیلی ـ توصیفی مورد بررسی قرار داده است. در این راستا، مباحث و موضوعاتی از قبیل فضیلت و اهمیت قرآن، پدیده وحی، نزول قرآن و تبلیغ آن، اسباب نزول، قرائت صحیح، جمع و تألیف قرآن، اعجاز قرآن کریم و همچنین بحث ناسخ و منسوخ با ذکر احادیث امام رضا (ع) ارائه شده…

چکیده: آغاز شکل‌گیری دانش تفسیر قرآن به زمان پیامبر اسلام (ص) باز می‌گردد که خود آن حضرت جمعی از صحابه را در این زمینه تربیت نمود؛ بعد از ایشان، صحابه‌ی بزرگ عهده‌دار تفسیر قرآن بوده‌اند که از میان آن‌ها امام علی (ع) به‌عنوان سرآمد مفسران قرآن، ابن مسعود، ابی بن کعب و ابن عباس از شهرت بیشتری برخوردار گردیدند؛ علمای اهل سنت درباره‌ی امیرالمؤمنین در حوزه تفسیر قرآن کریم، از تعبیراتی استفاده کرده‌اند که نشان می‌دهد آن حضرت را به‌عنوان آگاه‌ترین صحابه به جایگاه و شأن نزول آیات و دارای بیشترین روایات تفسیری در میان خلفا پذیرفته‌اند. شواهد و دلایل…